NAi, Collectie, Web / digitaal | Petra van der Ree | 01-03-2012

Per 1 januari 2013 zal het NAi samen met Premsela (Vormgeving) en Virtueel Platform (E-cultuur) het nieuwe instituut voor de Creatieve Industrie gaan vormen. Terwijl in de top van de organisatie die fusie juridisch, organisatorisch en beleidsmatig wordt voorbereid, zijn wij op de werkvloer natuurlijk ook benieuwd naar onze toekomstige samenwerkingspartners en hun activiteiten. Wat zijn er aan inhoudelijke raakvlakken, hoe kunnen we straks tot een gezamenlijk programma komen? Afgelopen vrijdag ben ik op uitnodiging van Virtueel Platform naar Amsterdam getogen om de conferentie Social Cities of Tomorrow bij te wonen.

In ‘social cities’ worden digitale technieken ingezet om steden beter leefbaar te maken en meer sociale samenhang en betrokkenheid te creëren. Bijvoorbeeld met behulp van intelligente GPS systemen, sociale media en mobiele communicatie. Middelen die niet alleen betrokkenheid met de stad bewerkstelligen, maar die ook daadwerkelijk tot (re)actie bewegen. Met dit soort technologieën kunnen vrij beschikbare data gegenereerd worden. Data die vervolgens gebruikt worden om collectieve kwesties te visualiseren en inzichtelijk te maken, zoals luchtkwaliteit, energie- of ruimtegebruik. Rond die kwesties ontstaan, bijvoorbeeld via sociale media, netwerken en conversaties over die onderwerpen. Digitale tools als games, datavisualisatie en interactieve media bevorderen een ‘sense of ownership’: het gevoel dat jouw bijdrage er toe doet en ten goede komt aan het collectief. Dat verhoogt de bereidheid om ook daadwerkelijk actie te ondernemen.

Een van de interessantste sprekers was Usman Haque wat mij betreft. Naast veel meer is hij oprichter van de website Pachube.com Tienduizenden mensen wereldwijd gebruiken deze webomgeving om data te verzamelen en real time beschikbaar te stellen over letterlijk van alles: het stralingsniveau in Fukushima, de watertemperatuur in Zwitserse rivieren of CO2 uitstoot in Moskou. Het platform biedt applicaties die al die data verwerken, aan elkaar knopen, analyseren en delen. Waar het in de visie van Haque om gaat is dat mensen zelf hun eigen data, hun eigen ‘bewijs’ verzamelen, in hun eigen omgeving. En dat daardoor gaandeweg conversaties ontstaan met andere dataleveranciers of buurtbewoners. Want het is juist die interactie die tot actie leidt.


_{> Usman Haque tijdens zijn presentatie. Foto: Virtueel Platform}

Op Pachube.com verzamelen gebruikers zelf hun data, een initiatief als ‘Apps for Amsterdam’ wil bestaande, openbare data van de overheid, de Gemeente Amsterdam in dit geval, vrij toegankelijk maken voor iedereen. Ontwikkelaars vertalen die data naar apps voor smartphone, web of Facebook. De Energielabel app bijvoorbeeld laat energiegegevens zien over gebouwen en woningen en geeft gebruikers gratis subsidieadvies.

‘Social cities’ gaat dus eigenlijk over communicatie en samenwerking, meer dan over stedelijke inrichting. Maar het idee dat interactie tussen burgers de sociale cohesie in een stad bevordert is natuurlijk niet nieuw. De structuralisten in de jaren zestig en zeventig, zoals Aldo van Eyck, Jan Verhoeven en Piet Blom, ontwierpen wijken die het contact tussen bewoners stimuleerden. Neem de paalwoningen in Helmond, of de Hofdijk in Rotterdam. Functievermenging en gemeenschappelijke ruimtes zouden leiden tot een levendig stedelijk milieu dat gemeenschapszin bevorderde. In de jaren zestig lanceerde het Britse collectief Archigram de stad als ‘dynamisch machine’. Hun project ‘Plug-in city’ was een alternatief voor de industriestad uit de jaren zestig. Ze geloofden in het slim inzetten van allerhande technologische apparaten die het leven aangenamer en comfortabeler konden maken. Een leven dat bewoners bovendien zelf vorm konden geven, door losse elementen in een bestaande megastructuur te ‘pluggen’. Dit zijn zo twee voorbeelden die me te binnen schieten als het gaat om interactie en betrokkenheid, en om het inzetten van technologie voor een aangename leefomgeving. Maar van oudsher zijn ontwerpers natuurlijk al bezig met het vormgeven van een betere wereld. Materiaal uit archief en bibliotheek van het NAi kan hedendaagse vraagstukken en oplossingen zoals hier gepresenteerd, in een breed historisch perspectief plaatsen.


_{> Jan Verhoeven. Maquette studentenhuisvesting Drienerlo, 1965. Collectie NAi, MAQV 1048}

Sociale cohesie, ofwel maatschappelijke verbondenheid, is een van de thema’s uit de innovatieagenda van het NAi, Architectuur als Noodzaak. Die gaat over de vraag hoe architectuur kan bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, zoals voedselproductie, leefklimaat, energie, ruimtegebruik en waardecreatie. Het zijn precies deze kwesties die een rol spelen bij het vormen van sociale steden, alleen wordt de oplossing, of in elk geval een bijdrage daaraan, in een andere discipline gezocht. Architectuur en technologie worden ingezet om eigenlijk hetzelfde doel te bereiken: een betere leefomgeving, waarbij een beroep gedaan wordt op een eigen inbreng van betrokkenen: wat kan ik zelf doen, hoe kan ik zelf iets bijdragen aan collectieve problemen. Als bewoner, als ontwerper, als ontwikkelaar of als architect. Voor een programma als ‘Architectuur als Noodzaak’ zijn de uitkomsten van een conferentie als Social Cities of Tomorrow een buitengewoon interessante verbreding van het perspectief. En vice versa.


<sub>Social Cities of Tomorrow werd georganiseerd door Virtueel Platform en The Mobile City, met steun van ARCAM, en vond plaats op 17 februari 2012

Meer informatie over de conferentie, sprekers en showcases: Social Cities of Tomorrow</sub>

Zoeken in alle velden

Door: pvgzkij

Op: De kracht wint het (nog) niet van de macht | PcucL7 <a href="http://wlkuqtmgeelt.com/">wlkuqtmgeelt</a> > Lees meer...

Door: Amy

Op: Gemakzuchtig architect? | Hallo Gerda,Opvallend hoe deze oude gevels en oentmrnaen geefntegreerd zijn gebleven, zelfs in het... > Lees meer...

Door: Ashiq

Op: Het bericht van ons overlijden blijkt overdreven | Hi sbk --Thanks for commenting on this entry. It was loonikg rather neglected -- what with the... > Lees meer...

Door: Deviola

Op: My Architect: a son's journey | so cute! I'm sure they loved these! And I love their style! Annnnd how you captured it, and the... > Lees meer...

Door: Yantie

Op: De sociale steden van morgen | very initially "咁都唔使咒罵人地全家喺 豬 啫 當事人喺唔著 但罵嗮人地全家 無需要呀 " 無風起浪? I am/ was very disppaointed... > Lees meer...

Door: Bri

Op: Selectie archiefmateriaal voor John Habraken | immer wieder Heinecken. Nach dem schon leengd ren Walk in Fridge -Spot aus Holland, hier der... > Lees meer...