De tentoonstelling Ontwerp het Onmogelijke in Zaal in van het NAi. Foto: Alifil

Tentoonstelling | NAi Rotterdam - Zaal 1 | 29/01/06-06/05/06

In 2006 presenteerde het NAi een overzichtstentoonstelling van het werk van Hendrik Wijdeveld (1885-1987), de grootste visionair uit de Nederlandse architectuurgeschiedenis.

Hij wordt vergeleken met groter zieners als Frank Lloyd Wright en Le Corbusier. Hij ontwierp een schacht van 20 kilometer naar het middelpunt van de aarde, maakte een plan voor de herbebossing van Nederland en ontwierp een nieuwe stadswijk met volkstheater in het Vondelpark. Het zijn slechts enkele voorbeelden van de verbeeldingskracht van Hendrik Wijdeveld (1885-1987), de grootste visionair uit de Nederlandse architectuurgeschiedenis. Voor Wijdeveld was de wereld een totaaltheater waarin hij zijn dromen kon ensceneren. Tegenover de beeldloze, wetenschappelijke stedenbouw van het modernisme zette hij een visueel spektakel.

Tentoonstelling
Het NAi maakte van de tentoonstelling een theatraal spektakel van tekeningen, licht, film en geluid. In de verduisterde Zaal 1 van het NAi bevond zich een enorme verlichte ring. Buiten de ring zweefden honderd aangelichte tekeningen. Aan de binnenzijde werd een animatiefilm geprojecteerd die een reis door het hoofd van Wijdeveld moest verbeelden.

Actualiteit
De theatrale planologie van Wijdeveld is nu weer actueel. De westerse stad verliest zijn vorm doordat de grenzen van stad en land vervagen. Door ongecontroleerde groei langs uitvalswegen lost de stad op in een verstedelijkt landschap. Er worden momenteel nieuwe ontwerpinstrumenten ontwikkeld om deze chaos te ordenen. Met zijn concept van de 'stedenloze stad' zocht Wijdeveld hiervoor een nieuwe vorm.

Theater
Reizend langs de grote steden van Europa constateerde Wijdeveld al in het begin van de twintigste eeuw dat de moderne metropool dreigde te exploderen. Met de komst van de moderne massamedia en de toenemende mobiliteit verloor de stad steeds meer zijn fysieke samenhang en werd een ingewikkeld complex van indrukken. Wijdeveld zette de mens weer centraal en nam de waarnemingspsychologie van het theater als uitgangspunt. Een nieuw cultuurideaal ontstond: leven en kunst smolten samen in een 'totaalkunstwerk'. Het onderscheid tussen publiek en acteurs vervaagde. In 1918 bracht Wijdeveld deze invloeden samen in zijn Volkstheaterproject: een stadswijk in het Vondelpark, bekroond met een gigantisch theater.

De Stedenloze Stad
De stad was volgens Wijdeveld een achterhaald verschijnsel. Hij zocht naar een meer organische samenhang van bebouwing en natuur. Hij wilde orde scheppen vanuit het landschap in plaats vanuit een stedelijke omgeving. Gebouwen werden bevrijd van de knellende banden van straten en pleinen en ingezet om in samenhang met het landschap voortdurend wisselende situaties te creëren. Hij had plannen om bestaande steden af te sluiten met een ring van torens. Als dramatische accenten in het landschap vervulden ze nog slechts de functie van een monument. Zo zette hij zijn theaterervaring in om het landschap te ensceneren en collectieve ervaringen op te roepen. Daarmee liep hij vooruit op onze actuele beleveniseconomie, waarin een dergelijke totaalregie juist zo gemist wordt.

Publicatie
Bij de tentoonstelling werd een publicatie uitgegeven om de achtergronden van Wijdeveld's theatrale planologie te belichten. Tien belangrijke projecten werden nader toegelicht en gevisualiseerd in een beeldessay van 75 reproducties uit het Wijdeveld-archief. De publicatie 'Ontwerp het Onmogelijke' verscheen bij NAi Uitgevers.

De website Schatten van het NAi brengt het mooiste uit de NAi collectie samen. Wandel door de architectuurgeschiedenis van Nederland, met de tijdlijn, kaart of image cloud als uw gids.
> Naar de 'Schatten van het NAi'