Foto prijsvraagmaquette van het stadhuis naar ontwerp van H. Evers, 1913. Collectie: Gemeenteachief Rotterdam

In 1912 schreef het stadsbestuur van Rotterdam een prijsvraag uit voor een nieuw raadhuis aan de Coolsingel. Maquettes die naar aanleiding van deze prijsvraag gemaakt zijn hebben decennia lang op de zolder van het raadhuis gestaan. Vooral van het uitgevoerde ontwerp van Henri Evers bestaan prachtige gedetailleerde modellen van gips. De maquettes vertellen ons veel over de ontwerppraktijk aan het begin van deze eeuw en over de vergaande ambities van Rotterdam om uit te groeien tot een wereldstad van betekenis. Sinds 2006 maakt deze bijzondere verzameling deel uit van de collectie van het Nederlands Architectuurinstituut.

De webpresentatie Restauratie Rotterdamse Raadhuismaquettes biedt historische achtergronden bij de prijsvraag en de ingezonden ontwerpen, en doet verslag van het restauratieproject.


Overdracht aan het NAi
Op 13 januari 2006 heeft de Gemeente Rotterdam de maquettes officieel overgedragen aan het NAi: drie presentatiemaquettes die zijn ingezonden op de prijsvraag en zestien detailmaquettes die in 1915 zijn gemaakt van het uitgevoerde ontwerp van Henri Evers. De zwaar vervuilde en gehavende maquettes worden geconserveerd en gerestaureerd, zodat ze weer voor het publiek toegankelijk zullen zijn.

Henri Evers
Het ontwerp van Henri Evers (1855-1929) is één van de meest karakteristieke voorbeelden van representatieve, op de Franse Beaux-Arts gebaseerde bouwkunst in Nederland. Met zijn vele verwijzingen naar verschillende historische bouwstijlen, is het bovendien een hoogtepunt van de Nederlandse eclectische architectuur.

Gipsen maquettes
De Rotterdamse raadhuismaquettes zijn niet alleen monumentaal maar ook uiterst gedetailleerd uitgevoerd, waardoor architectonische details als ornamenten, kroonlijsten en profielen goed zichtbaar zijn. Gipsen maquettes waren in die tijd een echte rage, omdat ze niet, zoals perspectieftekeningen, misleidend zouden zijn, en omdat het monumentale karakter van een gebouw er overtuigend in tot uitdrukking kwam. Het zijn ware kunstwerkjes die architecten vaak in samenwerking met beeldhouwers vervaardigden. De maquettes vormen een zeldzame collectie in Nederland. Tussen 1900 en 1920 zijn er honderden gipsen maquettes gemaakt, maar hiervan is slechts een klein deel bewaard gebleven.


_{> Links: Foto maquette van de centrale hal naar ontwerp van H. Evers, 1915. > Rechts: Tentoonstelling van gipsen beelden en maquettes op de zolder van het stadhuis, 1920-1925. Collectie: Gemeentearchief Rotterdam}

Een tentoonstelling op zolder
In 1920 richtte de gemeente Rotterdam op de zolder van het nieuwe raadhuis een tentoonstelling in met alle gipsen beelden en maquettes die voor de prijsvraag en het ontwerp van het stadhuis waren gemaakt. Dat was in die tijd niet ongebruikelijk: maquettes werden wel vaker op de zolders van raadhuizen tentoongesteld, zodat leerlingen van tekenacademies de modellen en gipsen beelden konden natekenen.

Hoewel de zolder sterk verbonden is met de historie van de maquettes, was het toch noodzakelijk dat ze een ander onderkomen kregen. De maquettes zijn zo zwaar beschadigd dat een omvangrijke restauratie nodig is om ze voor de toekomst te behouden. Daarom zijn ze overgebracht van de zolder van het stadhuis naar het Open Maquettedepot van het NAi, waar de restauratie wordt uitgevoerd.


^{> De maquettes op de zolder van het stadhuis, 2005. Foto: H. Kooyker, Collectie NAi}

Webpresentatie: restauratie en achtergronden
De restauratie is een omvangrijke en arbeidsintensieve onderneming. Voordat met het daadwerkelijke restaureren begonnen kan worden is materiaaltechnisch en architectuurhistorisch onderzoek naar de maquettes nodig. Deze webpresentatie doet verslag van dat onderzoek, en biedt u inzicht in de restauratieprocedure en -vorderingen. Er zijn foto's te zien van het inpakken en schoonmaken van de maquettes op de zolder van het stadhuis, en van het transport naar het Open Maquettedepot: een heikele onderneming vanwege het enorme formaat en gewicht van veel maquettes en de kwetsbare staat waarin ze verkeren.

In het gedeelte 'Geschiedenis' is de historische context geschetst van de prijsvraag en het ontwerp van het stadhuis. De raadhuisprijsvraag was destijds een turbulente affaire, die zelfs doordrong tot in de Tweede Kamer. De procedure van de prijsvraag zou ondemocratisch zijn, en het ontwerp van Evers te ouderwets. De webpresentatie bevat een keuze uit het mooiste beeldmateriaal uit verschillende archieven: van kleurrijke ontwerp- en presentatietekeningen tot foto's van de eerstesteenlegging.

Overdracht van de maquettes aan het NAi

Op 13 januari 2006 werden de Rotterdamse raadhuismaquettes officieel door de gemeente Rotterdam overgedragen aan het Nederlands Architectuurinstituut. Plaats van handeling was het Open Maquettedepot van het NAi, waar de maquettes gerestaureerd worden.
> Lees meer...

Foto's van tekeningen en modellen

Evers ontwierp niet alleen het gehele stadhuis, maar gaf ook richtlijnen voor de decoraties en het beeldhouwwerk. Zijn ontwerp werkte hij uit in een indrukwekkende reeks tekeningen, variërend van omvangrijke plattegronden tot het dessin van een vloerkleed in de eersteklas trouwzaal. Tevens liet Evers circa twintig gipsen detailmaquettes maken.
> Lees meer...

Foyer: Coolpower

Tentoonstelling 01 september 2009  - 13 september 2009 | Wethouder Hamit Karakus onthulde op maandag 31 augustus 2009 de vijf ontwerpen voor de ontwerpwedstrijd voor het Nieuwe Stadskantoor. De onthulling was tevens het startmoment voor de tentoonstelling van de vijf plannen in het NAi van 1 tot 13 september.
> Lees meer...

Restauratie raadhuismaquettes afgerond

April 2010 | De restauratie van de Rotterdamse Raadhuismaquettes is begin dit jaar afgerond. Maquettes die ernstig vervuild en beschadigd waren hebben hun architectonische en historische betekenis teruggekregen en zijn klaar voor presentatie aan het publiek.
> Lees meer...

Colofon en credits

Het project Rotterdamse Raadhuismaquettes is mogelijk gemaakt door de inzet en financiële steun van velen.
> Lees meer...