Heeft u opmerkingen of vragen over de site? Leg ze voor aan de NAi webredactie.
Opinie, Architectuur en stedenbouw | Jorn Konijn | 21-04-2010
Eén keer
per jaar kom ik in Zaandam, waar mijn boekhouder is gevestigd. Die stad
is
sinds kort een opvallend nieuw gebouw rijker – en wat voor één! Het
nieuwe Inntel Hotel ontworpen door Wilfried van Winden van WAM
architecten (© Molenaar & Van Winden architecten/WAM architecten),
een vrolijke stapeling van groene, houten Zaanse huizen, is beschimpt
als populistische rommel, maar ook de hemel in geprezen als totaalsprookje. Tevens is het gebouw de afgelopen maanden middelpunt geweest van vele
architectuurdebatten, vaak toegespitst op de spanning tussen hedendaags
traditionalisme en hedendaags modernisme in de Nederlandse architectuur. Vrijwel
iedereen is het erover eens dat het gebouw exemplarisch is voor de
populistische, traditionalistische wind die door architectonisch Nederland
waait. Toch is hier geen sprake van populisme in de echt traditionele vorm. Het
gebouw staat voor meer dan een terugkeer naar de goede oude VOC tijd. Welk land
op aarde stapelt er nu prototypehuisjes op elkaar om te komen tot een nieuwe
vorm voor een hotel? 
> Inntel Hotel Zaandam. Foto: Bart van Damme, via Flickr.
Als ik in april uit de trein stap op station Zaandam, is het eerste wat me
opvalt de grootte van het gebouw. Het is eigenlijk meer een uitgestrekt complex
dan een gebouw. Het beslaat 7.500m2, is 12 verdiepingen hoog en herbergt 160
hotelkamers. Het tweede wat me opvalt, is de slordige afwerking. Behoorlijk wat
dode hoeken, loze muren en andere onvolmaaktheden. Vorm volgt hier duidelijk
niet functie. Het derde opvallende element is de locatie zelf. Wie verzint het
om hier in Zaandam zo'n enorm hotel neer te zetten? Het gebied rond het station
is een tamelijk troosteloos gebied: halfbakken, verloren industrie in een
scheefgegroeid provinciestadje. Wanneer een toerist kan kiezen tussen dit, of
een hotel aan de Prinsengracht in Amsterdam, dan kiest hij toch liever voor het
origineel? En toch maakt dit merkwaardige gebouw mij in eerste instantie blij.
Om het hoge woord er maar uit te gooien: ik vind het eigenlijk wel wat hebben.
Ik stap de taxi in en een paar honderd meter verder staan we recht voor het
hotel te wachten voor het rode stoplicht. De taxi chauffeur ziet mij naar het
hotel staren. “Nieuw hotel, vind je ‘t mooi?” vraagt hij me. “’t Heeft wel
wat”, antwoord ik hem. “Wat vind jij ervan?” vraag ik. Een overtuigend “mooi”
komt uit zijn mond. "Heel mooi zelfs, en goed voor het werk!" De
chauffeur vertelt me dat hij vlak voor de crisis net een enorme lening heeft
afgesloten voor de aanschaf van zijn nieuwe Mercedes en dat hij nu met de
gebakken peren zit. De markt is volledig ingestort. "In Amsterdam zijn er
nog wel ritjes, maar rond station Zaandam ligt het helemaal stil. Hopelijk gaat
het hotel daar verandering in brengen”.
Naast het hotel staat nog een postmoderne glazen doos van een paar jaar
geleden. "Kijk, dat vind ik nou helemaal niks. Dat kan mijn zoon van acht
ook!” We rijden door langs het hoofdkantoor van Albert Heijn, semi-modern, gele
bakstenen, ronde cirkels, mooi afgewerkt. "Kijk, dat vind ik ook heel
mooi. Eigenlijk mooier dan ’t hotel”, zegt de chauffeur.
Huisjes stapelen in Holland. Tja, in Sjanghai doet kunstenaar John Kormeling
het ook. Zijn Holland
Paviljoen op de EXPO is eigenlijk niet veel anders. Maar daar geen
onvertogen woord over, geen link met traditionalisme en geen verwijt van
populisme.
Maar een belangrijkere vraag dan die of het Inntel hotel mooi of lelijk
is, traditioneel of vooruitstrevend, goed afgewerkt of een rommeltje, is de
vraag of we het ons nog wel kunnen permitteren dit soort gebouwen neer te
zetten? En hoewel mijn boekhouder mij vrolijk toelacht en mij feliciteert met
een goed jaar zijn er in 2010 vele anderen die geen glimlach van hun boekhouder
krijgen. De taxichauffeur vertelt me op de terugweg dat hij de lening van een
halve ton voor zijn nieuwe Mercedes de komende jaren niet kan terugbetalen,
ondanks het bijbaantje in het weekend dat hij er bij heeft moeten nemen.
Anderen zijn nog ongelukkiger en hebben hun baan verloren, hun pensioen
verhandelt en zijn opgezadeld met een dubbele hypotheek.
Misschien is ‘overdaad’ in deze tijd niet de taal die een architect dient te spreken,
al is het maar op morele gronden. En misschien kan een architect zijn talenten
ook op een andere (positieve) manier inzetten. Overdaad is juist in deze tijd
niet op zijn plaats. Het Venturi adagium "Less is a bore" kunnen we
dan ook bij het grofvuil zetten. “Less” is tegenwoordig gewoon weer “more”.
Heel traditioneel eigenlijk.
Reacties:
04-05-2010
Betekent het woord populisme eigenlijk wel wat? Het lijkt mij een leeg woord, dat door mensen met een bepaald politiek geloof word gebezigd.
04-05-2010
dag Ahcim, dank voor je reactie. populisme betekent zeker wat http://nl.wikipedia.org/wiki/Populisme. het interessante aan dit gebouw is eigenlijk dat het juist niet zo populistisch of traditioneel is, naar mijn mening. het is juist een interessant vormexperiment. maar ben uiteraard altijd benieuwd naar een andere mening. groet, jorn
12-05-2010
Leuk stuk! Ik denk inderdaad dat de vraag niet zozeer over mooi of lelijk, traditioneel of vooruitstrevend moet gaan. Het hotel is een opvallend en uitdrukkingsvol gebouw, maar tegelijkertijd ook niet meer dan een curieuze gevel die tegen een standaard doos is geplakt met, zoals je schrijft, dode hoeken en een slordige afwerking. En dat is jammer. Veel boekhouders zullen namelijk op dit moment zeggen, wees maar blij als je een goede Mercedes hebt gekocht die nog jaren meegaat, want een nieuwe zit er voorlopig niet meer in.
04-06-2010
Nederlanders strooien al snel met het woord 'populisme'. Gek genoeg altijd bij ontwerpen die nogal afwijken van de rest. Wat vreemd is. Want in de kern refereert populisme aan de massa. Dat wij bij een afwijking denken aan de grote massa, is welhaast paradoxaal.
19-05-2011
Voor een stad als Zaandam vind ik het een geweldige architectuur. Een gedurft en speels ontwerp.Vele malen aantrekkelijker dan de doorgaans saaie en fantasieloze gebouwen waarvan er al veel te veel in Nederland uit de grond zijn gestampt.
* Verplichte velden
Op: Protest Leuke foto! de dikke middelvinger van Koolhaas. > Lees meer...
Op: Protest architectuur is helemaal geen protest dat maak jij ervan architectuur is er, geeft licht of is vol... > Lees meer...
Op: Het laatste postkantoor Deze zou ook mooi passen in de (digitale )schatkamer. Toch? Ik zie ook dat utrecht nog leeg is dus... > Lees meer...
Op: Het laatste postkantoor Zo'n markant openbaar Nederlands interieur zou zeker in verband met het 'World Interior... > Lees meer...
Op: Selectie archiefmateriaal voor John Habraken Habraken had met zijn SAR een grote invloed op de Belgische "laatste modernist" Willy Van... > Lees meer...
Op: Nogmaals: Flickr Commons Ik heb daar van te voren natuurlijk wel expliciet naar gevraagd, en mij is verzekerd dat dat geen... > Lees meer...
Op: Nogmaals: Flickr Commons Loop je nu niet het risico, dat wanneer je toegelaten wordt tot The Commons (als het er ooit nog van... > Lees meer...
Op: Wel op Flickr, maar niet in The Commons freelance writer > Lees meer...
Op: UAR: wat, hoe en waarom? Ik kwam op UAR de Willibrorduskerk tegen, van Cuijpers, aan de Amsteldijk in Amsterdam. Op het... > Lees meer...
Op: Maison d' Artiste Beste Klaas, wellicht interessant om elkaar eens te ontmoeten? Victor marvic@box.nl > Lees meer...