Collectie | Petra van der Ree | 06-01-2010

De fotocollectie van het NAi bevat talloze foto’s van architecten: op studiereis, tijdens een lezing, op de bouwplaats, in vergadering, voor de klas en tijdens de lunch. Laatst heb ik, al struinend in de beeldbank, tussen al die bedrijvigheid een subcategorietje ontdekt: de architect doet alsof hij aan het werk is in de beslotenheid van zijn eigen domein.

Doet alsof, omdat ik er van overtuigd ben dat ze vooral poseren voor de camera. Soms expliciet, met producten van hun arbeid meer of minder nadrukkelijk in beeld. Zoals hieronder Jos Klijnen en het duo Theo van Doesburg/Cornelis van Eesteren, die zich zelfverzekerd, met enige bravoure zelfs, posteren tussen modellen en tekeningen. Maar mooier nog vind ik de foto’s die de indruk moeten wekken dat de architect in zijn natuurlijke habitat op een onbewaakt moment wordt betrapt. Maar wat waarschijnlijk niet het geval is. Daarvoor zijn ze te zorgvuldig gemaakt, is er te goed nagedacht over compositie en attributen. Neem de foto van Van Eesteren en zijn medewerkers (het kunnen ook studenten zijn trouwens, de foto is genomen in Weimar, waar hij aan het Bauhaus doceerde). Terwijl de meester (misschien dus letterlijk, maar anders figuurlijk) zich nadenkend over een tekening buigt, zijn de jongemannen om hem heen als decorstukken rond de tafel gedrapeerd, vol aandacht voor de oplossing die hen geschetst wordt.

Ook het portret van Jan Wils, met bril en wijzende vingers, suggereert dat hier een meester aan het werk is die zijn ondergeschikte de weg wijst. (Wat me trouwens ook bevalt aan deze foto is de vogelkooi en het portret aan de muur. Ook die zullen niet voor niets in beeld zijn gebracht, maar naar de betekenis ervan kan ik alleen maar gissen. Een menselijke 'touch'?) De portretten van Pieter Kramer en Van Eesteren zijn ambivalenter: geposeerd of niet, het is niet met zekerheid te zeggen. Maar ook deze foto’s creëren met hun zolderkamer-romantiek een zorgvuldig imago: ernstige jongemannen die in afzondering belangwekkende arbeid verrichten. Het geeft deze foto's iets ontroerends. Misschien omdat die notie van ernst en wijsheid met zulke bescheiden middelen wordt opgeroepen.













Van boven naar beneden:
Theo van Doesburg (rechts) en Cornelis van Eesteren werkend aan hun architectuurmodellen in hun aterlier in Parijs, 1923. Fotograaf onbekend. Voor het eerst gepubliceerd in De Stijl, 1924. Collectie NAi / EEST 10-1318

Portret Jos Klijnen, 1967. Fotograaf onbekend. Collectie NAi/KLIJ.

Van Eesteren met medewerkers of studenten. Foto genomen in Weimar, omstreeks 1927. Fotograaf: Louis Held. Collectie NAi/EEST 10.1324

Jan Wils op zijn kantoor met een van zijn medewerkers, ca. 1935. Foto: Erich Salomon. © Bildarchiv Preussischer Kulturbesitz, Berlijn. Collectie NAi, archief WILS

Pieter Lodewijk Kramer aan het werk, jaartal onbekend. Foto vermoedelijk genomen tussen 1900 en 1910. Fotograaf onbekend. Collectie NAi/KRAM 174

Cornelis van Eesteren. Foto genomen in Weimar, omstreeks 1927. Fotograaf: Louis Held (vermoedelijk). Collectie NAi/EEST 10.1324

Zoeken in alle velden

Door: gthylihbgf

Op: Wonen in een echte Rietveld (of toch liever niet) WbJzak , [url=http://gwmyliwctlpe.com/]gwmyliwctlpe,... > Lees meer...

Door: Zach

Op: SARA: uitzien naar de late majority Oh, jij bent ook naar Kronenburgpark gesweet. Mijn voeten waren ook kapot. Ook veel heuvels enzo,... > Lees meer...

Door: Ben

Op: Protest Leuke foto! de dikke middelvinger van Koolhaas. > Lees meer...

Door: wat een onzin

Op: Protest architectuur is helemaal geen protest dat maak jij ervan architectuur is er, geeft licht of is vol... > Lees meer...

Door: Erik

Op: Het laatste postkantoor Deze zou ook mooi passen in de (digitale )schatkamer. Toch? Ik zie ook dat utrecht nog leeg is dus... > Lees meer...

Door: Monique Teunissen

Op: Het laatste postkantoor Zo'n markant openbaar Nederlands interieur zou zeker in verband met het 'World Interior... > Lees meer...

Door: Johan Jaspers

Op: Selectie archiefmateriaal voor John Habraken Habraken had met zijn SAR een grote invloed op de Belgische "laatste modernist" Willy Van... > Lees meer...

Door: Petra van der Ree

Op: Nogmaals: Flickr Commons Ik heb daar van te voren natuurlijk wel expliciet naar gevraagd, en mij is verzekerd dat dat geen... > Lees meer...

Door: Christian van der Ven

Op: Nogmaals: Flickr Commons Loop je nu niet het risico, dat wanneer je toegelaten wordt tot The Commons (als het er ooit nog van... > Lees meer...

Door: FriedaStevenson

Op: Wel op Flickr, maar niet in The Commons freelance writer > Lees meer...