Collectie | Petra van der Ree | 06-01-2010

De fotocollectie van het NAi bevat talloze foto’s van architecten: op studiereis, tijdens een lezing, op de bouwplaats, in vergadering, voor de klas en tijdens de lunch. Laatst heb ik, al struinend in de beeldbank, tussen al die bedrijvigheid een subcategorietje ontdekt: de architect doet alsof hij aan het werk is in de beslotenheid van zijn eigen domein.

Doet alsof, omdat ik er van overtuigd ben dat ze vooral poseren voor de camera. Soms expliciet, met producten van hun arbeid meer of minder nadrukkelijk in beeld. Zoals hieronder Jos Klijnen en het duo Theo van Doesburg/Cornelis van Eesteren, die zich zelfverzekerd, met enige bravoure zelfs, posteren tussen modellen en tekeningen. Maar mooier nog vind ik de foto’s die de indruk moeten wekken dat de architect in zijn natuurlijke habitat op een onbewaakt moment wordt betrapt. Maar wat waarschijnlijk niet het geval is. Daarvoor zijn ze te zorgvuldig gemaakt, is er te goed nagedacht over compositie en attributen. Neem de foto van Van Eesteren en zijn medewerkers (het kunnen ook studenten zijn trouwens, de foto is genomen in Weimar, waar hij aan het Bauhaus doceerde). Terwijl de meester (misschien dus letterlijk, maar anders figuurlijk) zich nadenkend over een tekening buigt, zijn de jongemannen om hem heen als decorstukken rond de tafel gedrapeerd, vol aandacht voor de oplossing die hen geschetst wordt.

Ook het portret van Jan Wils, met bril en wijzende vingers, suggereert dat hier een meester aan het werk is die zijn ondergeschikte de weg wijst. (Wat me trouwens ook bevalt aan deze foto is de vogelkooi en het portret aan de muur. Ook die zullen niet voor niets in beeld zijn gebracht, maar naar de betekenis ervan kan ik alleen maar gissen. Een menselijke 'touch'?) De portretten van Pieter Kramer en Van Eesteren zijn ambivalenter: geposeerd of niet, het is niet met zekerheid te zeggen. Maar ook deze foto’s creëren met hun zolderkamer-romantiek een zorgvuldig imago: ernstige jongemannen die in afzondering belangwekkende arbeid verrichten. Het geeft deze foto's iets ontroerends. Misschien omdat die notie van ernst en wijsheid met zulke bescheiden middelen wordt opgeroepen.













Van boven naar beneden:
Theo van Doesburg (rechts) en Cornelis van Eesteren werkend aan hun architectuurmodellen in hun aterlier in Parijs, 1923. Fotograaf onbekend. Voor het eerst gepubliceerd in De Stijl, 1924. Collectie NAi / EEST 10-1318

Portret Jos Klijnen, 1967. Fotograaf onbekend. Collectie NAi/KLIJ.

Van Eesteren met medewerkers of studenten. Foto genomen in Weimar, omstreeks 1927. Fotograaf: Louis Held. Collectie NAi/EEST 10.1324

Jan Wils op zijn kantoor met een van zijn medewerkers, ca. 1935. Foto: Erich Salomon. © Bildarchiv Preussischer Kulturbesitz, Berlijn. Collectie NAi, archief WILS

Pieter Lodewijk Kramer aan het werk, jaartal onbekend. Foto vermoedelijk genomen tussen 1900 en 1910. Fotograaf onbekend. Collectie NAi/KRAM 174

Cornelis van Eesteren. Foto genomen in Weimar, omstreeks 1927. Fotograaf: Louis Held (vermoedelijk). Collectie NAi/EEST 10.1324

Zoeken in alle velden

Door: pvgzkij

Op: De kracht wint het (nog) niet van de macht | PcucL7 <a href="http://wlkuqtmgeelt.com/">wlkuqtmgeelt</a> > Lees meer...

Door: Amy

Op: Gemakzuchtig architect? | Hallo Gerda,Opvallend hoe deze oude gevels en oentmrnaen geefntegreerd zijn gebleven, zelfs in het... > Lees meer...

Door: Ashiq

Op: Het bericht van ons overlijden blijkt overdreven | Hi sbk --Thanks for commenting on this entry. It was loonikg rather neglected -- what with the... > Lees meer...

Door: Deviola

Op: My Architect: a son's journey | so cute! I'm sure they loved these! And I love their style! Annnnd how you captured it, and the... > Lees meer...

Door: Yantie

Op: De sociale steden van morgen | very initially "咁都唔使咒罵人地全家喺 豬 啫 當事人喺唔著 但罵嗮人地全家 無需要呀 " 無風起浪? I am/ was very disppaointed... > Lees meer...

Door: Bri

Op: Selectie archiefmateriaal voor John Habraken | immer wieder Heinecken. Nach dem schon leengd ren Walk in Fridge -Spot aus Holland, hier der... > Lees meer...