Heeft u opmerkingen of vragen over de site? Leg ze voor aan de NAi webredactie.
Collectie, Architecten | Radboud van Beekum | 06-01-2010
Alweer dertien jaar geleden schreef Auke van der Woud zijn boek Waarheid en Karakter, waarin hij de bijl zette in vastgeroeste opvattingen over de Nederlandse architectuurgeschiedschrijving. Inmiddels is er nog bitter weinig veranderd moest ook hij constateren. Niet voor niets schreef hij in 2008 zijn pamflet Sterrenstof, waarin hij opnieuw de aanval inzet op architectuurhistorici met - ideologische - oogkleppen op. ‘Les yeux qui ne voient pas’ had hij zijn pamflet ook mogen noemen. Van der Woud breekt onder meer een lans voor de commerciële architectuur en tilt architect Jacot op het schild als een reëlere wegbereider van de moderne architectuur in Nederland dan de 'overschatte' Berlage.
De architect A.M.LA. Jacot (1864-1927) hoort tot de eersten die in Nederland de commerciële architectuur een eigen gezicht gaven. Met gebruikmaking van nieuwe bouwmaterialen als staal en glas en installatietechnieken als liften, e.d. ontwikkelde hij een zakelijk functionele stijl, in een voor een groot publiek aansprekende esthetiek, die zich ondermeer uitte in een luxueuze materiaalkeuze. Verder beschikte hij over een uitstekend talent voor acquisitie, basis voor een succesvol architectenbureau. Jacot associeerde zich met een schoolvriend, W. Oldewelt (1865-1906) die aan de Académie des Beaux Arts in Parijs zijn opleiding had genoten en daar kennis had gemaakt met de ontwikkelingen in de commerciële architectuur in Frankrijk.
Met tal van winkelpanden in de belangrijkste winkelstraten van Amsterdam - Utrechtsestraat, Leidsestraat, Kalverstraat en Nieuwendijk - bouwde Jacot een grote reputatie op bij zijn cliëntèle. Een hoogtepunt in zijn oeuvre was het winkelgebouw voor de firma ‘Nieuw Engeland’, aan het Singel / Koningsplein uit 1899, wat - op Amsterdamse schaal - enige overeenkomst vertoont met het Au Printemps-gebouw uit 1883 van de architect Paul Sedille (1836-1900) in Parijs, een commercieel bouwwerk dat in Frankrijk gewoon tot de architectuurcanon behoort. Het werk van Jacot is in kringen van zijn vakgenoten weggezet als behaagziek en karakterloos, vooral na de voltooiing van het Hirschgebouw aan het Leidseplein in 1912.
> Links: Nieuw Engeland Amsterdam, A. Jacot en W. Oldewelt 1899 (Beeldbank Stadsarchief Amsterdam).
> Rechts: Au Printemps Parijs, P. Sedille 1883 (Honderd jaar grootwinkelbedrijf Nederland, Zwolle 1992)
Jacot had natuurlijk de makke dat opdrachtgevers en het publiek mooi vonden wat hij maakte, maar zijn vakgenoten niet. Dan ben je in Nederland gezien. Voor vrijwel elke architectuurhistoricus blijft hij de gemakzuchtige succesarchitect [1]. Hierbij baseren zij zich wat al te opzichtig op de toenmalige kritiek door Jacots vakgenoten, wier oordeel mede werd ingegeven door jalousie de métier.
In het zeer lezenswaardige boek Honderd jaar grootwinkelbedrijf in Nederland van R. Miellet uit 1992 wordt de ontwikkeling van de warenhuizen in ons land geschetst; vooral bedrijfseconomische aspecten komen daarin aan bod. Over vestigingsvraagstukken, demografische en sociaaleconomische aspecten, stedenbouwkundige ontwikkelingen, en de architectuur van het warenhuis bestaat, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Frankrijk of Duitsland weinig literatuur. Wordt het niet eens tijd dat de commerciële architectuur in Nederland uit de periode 1870-1940 serieus onderwerp van studie wordt? De database van BONAS, dat al vijftien jaar gegevens over architectuur in
Nederland verzamelt zonder onderscheid naar reputaties van architecten, biedt hiervoor al vele aanknopingspunten.
[1] Zie onder meer Wagenaar, M., ‘Kathedralen van Couture’, in: Dekker, A. den, [red], Modepaleizen in Amsterdam : 1880-1960, Bussum 2007, p. 32-43; Amsterdam 1900 : ‘A. Jacot (1864-1927), W. Oldewelt (1865-1906)’, Rossem, V. van, in: Binnenstad 228/229 juni 2008.
* Verplichte velden
Op: Wonen in een echte Rietveld (of toch liever niet) WbJzak , [url=http://gwmyliwctlpe.com/]gwmyliwctlpe,... > Lees meer...
Op: SARA: uitzien naar de late majority Oh, jij bent ook naar Kronenburgpark gesweet. Mijn voeten waren ook kapot. Ook veel heuvels enzo,... > Lees meer...
Op: Protest Leuke foto! de dikke middelvinger van Koolhaas. > Lees meer...
Op: Protest architectuur is helemaal geen protest dat maak jij ervan architectuur is er, geeft licht of is vol... > Lees meer...
Op: Het laatste postkantoor Deze zou ook mooi passen in de (digitale )schatkamer. Toch? Ik zie ook dat utrecht nog leeg is dus... > Lees meer...
Op: Het laatste postkantoor Zo'n markant openbaar Nederlands interieur zou zeker in verband met het 'World Interior... > Lees meer...
Op: Selectie archiefmateriaal voor John Habraken Habraken had met zijn SAR een grote invloed op de Belgische "laatste modernist" Willy Van... > Lees meer...
Op: Nogmaals: Flickr Commons Ik heb daar van te voren natuurlijk wel expliciet naar gevraagd, en mij is verzekerd dat dat geen... > Lees meer...
Op: Nogmaals: Flickr Commons Loop je nu niet het risico, dat wanneer je toegelaten wordt tot The Commons (als het er ooit nog van... > Lees meer...
Op: Wel op Flickr, maar niet in The Commons freelance writer > Lees meer...