W.B. Carmiggelt (zittend met hoed), temidden van zijn personeel in Madioen. Vermoedelijk genomen rond 1911, tijdens zijn eerste verblijf in Madioen. Foto: Collectie NAi/CARM

Juni 2009 | Als vroegere kolonie behoort ook Nederlands-Indië tot het verzamelgebied van het NAi. De zogenoemde Indische archieven bevatten werk van architecten als H.A. Breuning, Liem Bwan Tjie, A.W. Gmelig Meyling, J. Th. van Oyen en A.F. Aalbers. De onlangs verworven documentatie en fotoalbums van W.B. Carmiggelt zijn daarop een welkome aanvulling. Hij fotografeerde gebouwen en bouwwerkzaamheden, maar ook landschappen en stadsgezichten uit de jaren tien en twintig.

• Bekijk hier de foto's uit het album van Carmiggelt
  

Over Willem Berend Carmiggelt (1868-1958) is niet veel bekend. Het dossier met foto’s, getuigschriften en aantekeningen geeft kleur aan de weinige, feitelijke gegevens over de loopbaan van Carmiggelt, die het grootste deel van zijn werkzame leven in Nederlands-Indië heeft doorgebracht. Tot 1910 was hij in dienst van de Gemeente Amsterdam (Publieke Werken) als opzichter en tekenaar. Daarna nam hij een betrekking aan als bouwkundig opzichter bij het Departement Burgerlijke Openbare Werken in Indië, dat behalve voor de landsgebouwen verantwoordelijk was voor bruggen, wegen en waterwerken. Op 7 mei van dat jaar vertrok hij met stoomschip Goentoer van rederij de Rotterdamse Lloyd naar Batavia.

Koloniale bouwkunst
Carmiggelt was een van de vele architecten en bouwkundigen die rond de eeuwwisseling naar Indië vertrokken om de koloniale bouwkunst op een hoger peil te brengen. Het kolonialisme had na 1890 politiek en economisch een hoogtepunt bereikt. Het bedrijfsleven was in groten getale naar Nederlands-Indië gekomen, waardoor er grote behoefte was ontstaan aan nieuwe kantoren en filialen, vooral in de drie grote havensteden Batavia, Semarang en Soerabaya. Architecten uit Nederland zorgden met hun komst voor een breuk met de tot dan toe heersende eclectische bouwwijze door moderne stijlen te introduceren.

Malariagat
Als architect in overheidsdienst werd Carmiggelt meermaals overgeplaatst. Naar Madioen, om een bijdrage te leveren aan de bestrijding van de pest, naar Salatiga in de bergen om pandhuizen en kweekscholen te bouwen, naar Demak, om de bouw over te nemen van projecten die niet opschoten (“een onaangenaam oord, warm en vochtig, een echt malariagat”), naar Semarang ("een gelukkige tijd"), Gorontalo (“slecht water, geen groente, weinig fruit”) en naar Menado, om “de failliete boel aan de prauwenhaven op te ruimen”.

Gouveneurskantoor
Na reorganisatie van de Dienst Openbare Werken ontstond in 1921 de Landsgebouwendienst. Tussen 1929 en 1932 werkte Carmiggelt als Architect voor de Landsgebouwendienst aan het Gouverneurskantoor Oost-Java te Soerabaja, een ontwerp van ir. W. Lemei, hoofd van de Dienst in het ressort Soerabaja. Het is een gebouw dat sterk beïnvloed lijkt te zijn door het werk van W.M. Dudok, met een ordening van bouwvolumes die horizontaal en verticaal georiënteerd is. Ook was Carmiggelt betrokken bij de bouw van het kantoor van de Postspaarbank in Soerabaya, eveneens een ontwerp van Lemei. Na zijn pensioen in 1933 is Carmiggelt teruggekeerd naar Nederland.

Foto's uit het album van W.B. Carmiggelt

Bekijk de foto's die W.B. Carmiggelt maakte tijdens zijn verblijf in Nederlands-Indië.
> Lees meer...

Moderniteit in de Tropen

Tentoonstelling 19 januari 2007  - 02 juni 2007 | De tentoonstelling 'Moderniteit in de Tropen' (2007) toonde bijzondere ontwerpen die tussen 1850 en 1950 in voormalig Nederlands-Indië tot stand zijn gekomen.
> Lees meer...

AM NAi Prijs: winst voor de collectie

Oktober 2010 | De winnaar en genomineerden van de AM NAi Prijs ontvangen niet alleen een geldbedrag, maar verzekeren zich ook van een plekje in de archieven van het NAi. Een van de redenen om de prijs in 2002 in het leven te roepen, was om de collectie te verrijken met toonaangevend materiaal van jonge, hedendaagse ontwerpers.
> Lees meer...

Blog: Nederlands-Indië: voer voor onderzoek

Erfgoed Nederland en ICOMOS organiseerden op 13 april een expertmeeting over Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed. Op de bijeenkomst gaf ik een presentatie over NAi-collectiemateriaal met betrekking tot Nederlands-Indië.Sinds circa 1995 is de belangstelling en waardering voor de gebouwde, tastbare restanten van koloniale overheersing aanzienlijk toegenomen onder (architectuur-)historici, beleidsmakers en bevolking.
> Lees meer...

Bekijk meer aanwinsten uit het archief

Jaarlijks verwerft het NAi tientallen grotere en kleinere dossiers van architecten en architectenbureaus. De meest bijzondere worden op de website uitgelicht. Van complete archieven tot fotoalbums, brieven, afstudeerprojecten, schilderijen en grammofoonplaten.
> Lees meer...