Portret van G.F. la Croix, met zijn vrouw Christina de Hond en hun zoon Willy, 1913. Foto: Collectie NAi / CROI ph60

September 2008 | Het NAi beheert al enige tijd een belangrijke verzameling foto’s en tekeningen van Amsterdamse School architect Guillaume Frédéric la Croix. Onlangs heeft het NAi een bijzondere aanvulling hierop verworven. Het gaat om stukken van veelal persoonlijke aard, zoals documenten die betrekking hebben op zijn werk bij het bureau van Ed. Cuypers en zijn vriendschap met Michel de Klerk. Ook het archief van zijn zoon, de architect Willy la Croix, is verworven. Beide archieven zijn nu geïnventariseerd en bij Stichting Bonas verschijnt binnenkort een monografie over het werk van G.F. la Croix.

• Bekijk foto's en tekeningen uit de archieven van G.F. la Croix en W. la Croix

Een groot aantal foto’s en originele ontwerptekeningen van G.F. la Croix werd al in 1923, het jaar van zijn dood, door de familie afgestaan om deel uit te maken van een architectuurtentoonstelling ter gelegenheid van het 25-jarige regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina. Het NAi beheert de stukken van deze tentoonstelling. De aanvulling die in 2007 verworven is, betreft een schenking door de erven van de kleindochters van La Croix: resterende archivalia van hun grootvader G.F. la Croix, en het archief van hun vader Willy la Croix. Verrassend daarin zijn vooral de grafische ontwerpen van beiden, voor onder andere het tijdschrift Wendingen, voor De 8 en Opbouw, de Holland Amerika Lijn en de Metaalbewerkersbond.

In de schaduw
Het leven en werk van Guillaume Frédéric la Croix (1877-1923) was tot nu toe grotendeels onbeschreven. Als architect van de Amsterdamse school is hij in de schaduw komen te staan van geestverwanten als Michel de Klerk en Piet Kramer. Door tijdgenoten werd hij echter zeer gewaardeerd als pleitbezorger van vernieuwing in architectuur en maatschappij. Hij was actief binnen het genootschap Architectura et Amicitia, onder meer als bestuurder en redacteur van het tijdschrift Architectura. La Croix werkte in een decoratieve stijl, die minder plastisch was dan die van andere Amsterdamse School architecten. Toen deze architectuurstroming in de jaren zestig van de vorige eeuw weer serieus genomen werd heeft de kunsthistorische aandacht zich vooral gericht op de ruimtelijke, plastische architectuur, en minder op de vlakkere, decoratieve architectuur van La Croix, die verfijnd maar minder spectaculair was.


_{> G.F. la Croix. Woonhuizen aan de Cornelis Schuystraat te Amsterdam, 1917.
Foto: Bernard Eilers. Collectie NAi / CROI ph28. © Bernard Eilers / Nederlands Fotomuseum (www.nederlandsfotomuseum.nl).}

Tuberculose
Vanaf 1900 werkte La Croix een aantal jaren op het bureau van Ed. Cuypers, net als Kramer, de Klerk en Van der Mey. Hoewel alle ontwerpen op naam van het bureau bleven staan, hadden architecten een grote mate van vrijheid en zelfstandigheid. Ze ontwikkelden er de expressieve architectuur die later bekend zou worden als de Amsterdamse School. Nadien werkte La Croix zes jaar op het bureau van Jacot en Zinsmeister, alvorens in 1914 een eigen praktijk te beginnen. Als zelfstandig architect heeft La Croix geen uitgebreid oeuvre opgebouwd: hij was eigenzinnig in zijn relatie met opdrachtgevers, en hij stierf al op 46-jarige leeftijd aan tuberculose. Tot zijn bekendste uitgevoerde werken behoren de dubbele villa in Park Meerwijk in Bergen (1918), het kantoor voor rederij Koppe in Amsterdam (1919), en een woningblok aan de Bellamystraat, eveneens in Amsterdam.

Groep 32
Zoon Willy la Croix (1906-1944) genoot zijn opleiding aan de school voor Bouwkunst, Versierende kunsten en Kunstambachten in Haarlem. Hij was als tekenaar/architect verbonden aan de afdeling Stadsontwikkeling van Publieke Werken van de gemeente Amsterdam. Net als zijn vader was hij actief lid van het genootschap Architectura et Amicitia, onder meer als jurylid bij prijsvragen. Hij behoorde, met onder andere A. Elzas, J.P. Kloos, A. Komter en H. Elte tot de groep jonge architecten die uit onvrede met de behoudende koers van het genootschap Groep 32 oprichtten. Ze voelden zich meer verwant met de idealen van het Nieuwe Bouwen. In 1934 fuseerde de groep met De 8 en Opbouw.

_{> Links: Ontwerptekening van W. la Croix voor de Holland Amerika Lijn, z.j. Rechts: Ontwerptekening van W. la Croix voor de omslag van het tijdschrift De 8 en Opbouw, 1937. Collectie NAi / CROX}

Decoratieve kwaliteiten
Van alle ontwerpen van Willy la Croix werd niets gerealiseerd, op enkele wanddecoraties na. Zijn architectonische ontwerpen waren vrij strak, maar zijn illustraties toonden zijn decoratieve kwaliteiten. Voor De 8 en Opbouw ontwierp hij diverse omslagen, en hij leverde regelmatig met spotprenten commentaar op heikele kwesties in de architectuur. Hij ontwierp diverse muurschilderingen (o.a. voor het interieur van A. Komter voor Metz & Co) en deed mee aan verschillende prijsvragen. Zo ontwierp hij samen met A. Bodon een plan voor het nieuwe stadhuis voor Amsterdam op het Frederiksplein in 1936. La Croix overleed in 1944 in het Duitse concentratiekamp Sachsenhausen.

Boekpresentatie
Het boek ‘G.F. la Croix (1877-1923) Amsterdamse School architect' van Radboud van Beekum wordt uitgegeven door Stichting Bonas en zal op 10 oktober 2008 worden gepresenteerd in Museum het Schip in Amsterdam. Het bevat een complete oeuvrelijst, biografie en bibliografie. Het eerste exemplaar zal worden uitgereikt aan twee achterkleinkinderen van La Croix.

Meer informatie over deze uitgave van Bonas vindt u op de Bonas website.

Archiefstukken G.F. la Croix en W. la Croix

Bekijk foto's, tekeningen, spotprenten en grafische ontwerpen uit de archieven van G.F. la Croix en W. la Croix
> Lees meer...

---

AM NAi Prijs: winst voor de collectie

Oktober 2010 | De winnaar en genomineerden van de AM NAi Prijs ontvangen niet alleen een geldbedrag, maar verzekeren zich ook van een plekje in de archieven van het NAi. Een van de redenen om de prijs in 2002 in het leven te roepen, was om de collectie te verrijken met toonaangevend materiaal van jonge, hedendaagse ontwerpers.
> Lees meer...

---

Moderniteit in de Tropen

Tentoonstelling 19 januari 2007  - 02 juni 2007 | De tentoonstelling 'Moderniteit in de Tropen' (2007) toonde bijzondere ontwerpen die tussen 1850 en 1950 in voormalig Nederlands-Indië tot stand zijn gekomen.
> Lees meer...

---

Schatkamer

Tentoonstelling 10 september 2011  - 10 september 2016 | In de nieuwe permanente tentoonstelling Schatkamer kunt u 100 topstukken uit de omvangrijke collectie van het NAi bewonderen. De Schatkamer toont werk van iconen uit de Nederlandse architectuurgeschiedenis zoals Cuypers, Dudok en Oud. Met deze nieuwe vaste presenatie is het nieuwe NAi, museum voor architectuur, compleet.
> Lees meer...

---

Presentatie monografie Elmar Berkovich (1897-1968)

Boekpresentatie 02 december 2011 16:30 | Op vrijdag 2 december wordt het een monografie over interieurarchitect Elmar Berkovich (1897-1968) gepresenteerd door Stichting BONAS. Daarmee is voor het eerst een inventarisatie van zijn ontwerpen beschikbaar.
> Lees meer...

---