Heeft u opmerkingen of vragen over de site? Leg ze voor aan de NAi webredactie.
November 2007 | Nationaal en internationaal wordt veel onderzoek gedaan naar manieren om digitale bestanden te archiveren zodat ze toegankelijk blijven voor toekomstige generaties. Het NAi volgt die ontwikkelingen op de voet, omdat ook de collectie van het NAi te maken krijgt met de verwerving van archieven die digitaal materiaal bevatten, en met digitale reproducties van papieren documenten. Veel van de bewaarstrategieën die op dit moment gehanteerd of ontwikkeld worden zijn gebaseerd op een of meer van onderstaande principes.
Hardcopy
Deze bewaarstrategie houdt in dat alle documenten geprint worden. Papier heeft een lange levensduur, veel langer dan dragers van digitale bestanden zoals cd-roms en dvds. Onder de juiste omstandigheden bewaard vereist papier weinig zorg. Maar veel ontwerpsoftware biedt functionaliteiten, zoals een driedimensionale presentatie, inzoomen en pannen, die op papier niet kunnen worden weergegeven. De papieren print bevat dan niet dezelfde informatie als het oorspronkelijke bestand.
‘Technologiemuseum’
Alle componenten die gebruikt zijn bij het aanmaken van bestanden worden bewaard: de hardware en de bijbehorende randapparatuur, het besturingssysteem, alle versies van de software en alle handboeken die daarbij horen. In de praktijk is het onhaalbaar een dergelijk ‘technologiemuseum’ in stand te houden: het op peil houden van de kennis die nodig is voor het gebruik van al deze verschillende typen hardware en software is ondoenlijk, ook al omdat leveranciers geen ondersteuning meer bieden. Bovendien kost het veel ruimte om alle apparatuur op te slaan.
Migratie
Migratie zorgt ervoor dat het originele document wordt omgevormd naar een meer eigentijdse weergave. Daarbij worden bestanden vanuit een bepaalde hardware/software omgeving overgezet naar een andere hardware/softwareomgeving. Dat kan een hogere versie zijn van hetzelfde bestandsformaat. Dit proces zal zich elke keer moeten herhalen op het moment dat de hogere versie ook weer verouderd is. Een andere vorm van migratie is conversie van het ene bestandsformaat naar het andere, bijvoorbeeld naar een standaardformaat als TIFF, JPEG of XML, of een ander formaat dat geschikt is voor archivering.
Migratie is vooral toepasbaar op eenvoudige objecten, zoals tekstdocumenten en afbeeldingen. Complexe objecten, zoals de nieuwste generatie PDF’s, websites en computerapplicaties, zijn meestal sterk afhankelijk van lay-out en functionaliteit en juist deze eigenschappen kunnen verloren gaan tijdens een migratieproces. Een nadeel van deze methode is dat conversie periodiek moet plaatsvinden, waardoor er fouten tijdens de opeenvolgende migratiestappen kunnen ontstaan. Een ander probleem is dat niet voor alle software geschikte standaarden bestaan. Migratie is bovendien arbeidsintensief: iedere technologische verandering betekent een migratie van bestanden.
Emulatie
Migratie verandert het object door het aan te passen aan een nieuwe omgeving. Emulatie behoudt het object, maar verandert de omgeving waarin het wordt weergegeven. Emulatie kan het best worden omschreven als het nabootsen van een bepaald computerplatform of computerprogramma op een ánder platform of programma. Daardoor kunnen moderne computers zich voordoen als verouderde computers. Het vereiste platform wordt op een moderne computerconfiguratie virtueel gereconstrueerd, zodat verouderde digitale bestanden in hun oorspronkelijke formaat raadpleegbaar zijn op nieuwe computers.
Voor ontwerptekeningen zoals het NAi die zal gaan beheren is dit een interessante strategie: de originele functionaliteiten van bestanden, zoals interactieve toepassingen, blijven bestaan. Een digitale tekening kan in zijn oorspronkelijk formaat worden bewaard met behoud van alle documentkenmerken. Een voordeel is ook dat het oorspronkelijk bestand niet gemigreerd hoeft te worden. Voor documenttypen waarvan de originele uitstraling en functionaliteit van belang is, is emulatie bij uitstek geschikt.
Haken en ogen
In de praktijk zitten er echter veel haken en ogen aan. Een emulator ontwikkelen is lastig en tijdrovend. De emulator moet gelijkwaardig zijn aan de originele omgeving om zo een waarheidsgetrouw resultaat te krijgen. Als een toekomstige gebruiker alleen de tekst van een bestand wil inzien, is het niet alleen sneller maar ook gebruiksvriendelijker om het bestand in kwestie te migreren naar een recentere versie. Het is ook niet altijd mogelijk om een emulator te bouwen: van veel ontwerpsoftware is de broncode niet bekend omdat er auteursrecht op rust. Die broncode is nodig om een emulator te kunnen ontwikkelen. Deze bewaarstrategie werkt alleen als er van alle voorkomende software een emulator beschikbaar is.
Tweevoudige strategie
Veel instellingen volgen op dit moment een tweevoudige strategie: bestanden worden gemigreerd naar een archiefformaat als TIFF of PDF, maar blijven ook in hun oorspronkelijke formaat bewaard. Dat lijkt op dit moment de veiligste methode: het blijft mogelijk om in de toekomst nieuwe strategieën toe te passen op het oorspronkelijke document, maar als dat geen goed resultaat oplevert is de informatie altijd nog te raadplegen in een gestandaardiseerd formaat.
De informatie op deze pagina is ontleend aan de volgende bronnen:
Koninklijke Bibliotheek Den Haag: Projecten op het gebied van digitale duurzaamheid
Het ontwerpproces bewaard : beknopt ABC archiveren voor architecten, ontwerpers en vormgevers / tekst Sanja Lap. – Rotterdam: Nederlands Architectuurinstituut ; Den Haag: RKD ; Amsterdam: Premsela, 2006.
Duurzaamheid van digitale collectiestukken / Willeke Schouls. – Rotterdam : NAi, 2005. Eindrapportage afstudeerstage.
November 2007 | Er wordt tegenwoordig geen gebouw meer ontworpen zonder
computer. De archieven die het NAi in de toekomst zal verwerven bestaan
voor een groot deel uit digitale bestanden. Dat heeft grote
consequenties voor de manier waarop dat materiaal beheerd,
geconserveerd en ontsloten moet worden.
> Lees meer...
Februari 2008 | Architecten en ontwerpers zouden zelf al de nodige
maatregelen moeten nemen om hun ontwerpen goed te conserveren en te
archiveren. Niet alleen het eindproduct, maar juist ook alle materialen
en documenten die tijdens het ontwerpproces ontstaan. Daarmee wordt
voorkomen dat ontwerpen later niet meer goed te reconstrueren of te
bestuderen zijn. Richtlijnen voor ontwerpers om hun eigen werk goed te
bewaren zijn nu te downloaden.
> Lees meer...
November 2009 | De maquettecollectie van het NAi is in zowel nationaal als
internationaal perspectief een unieke collectie. Om meer inzicht te
krijgen in de samenstelling, betekenis en positionering van deze
verzameling is een maquetteprofiel opgesteld.
> Lees meer...
Al vanaf het einde van negentiende eeuw werden architectuurtekeningen
van vooraanstaande architecten verzameld, maar pas zo’n honderd jaar
later werden die verzamelingen ondergebracht in een architectuurmuseum:
het NAi.
> Lees meer...
Oktober 2010 | De winnaar en genomineerden van de AM NAi Prijs ontvangen niet alleen
een geldbedrag, maar verzekeren zich ook van een plekje in de archieven
van het NAi. Een van de redenen om de prijs in 2002 in het leven te
roepen, was om de collectie te verrijken met toonaangevend materiaal
van jonge, hedendaagse ontwerpers.
> Lees meer...
