Juulia Kauste, Mariska Hamelink, Ole Bouman and Jaap Jan Berg during NAI The Legacy. Photo: Carel van Hees

Evenement | NAi Rotterdam - | 11/11/12 14:00 - 17:00

Categorie:

Op zondag 11 november bood het Nederlands Architectuurinstituut zijn publiek de kans om inzicht te krijgen in de veranderingen die het NAi heeft doorgemaakt. Aanleiding was de aanstaande fusie tussen Premsela, Virtueel Platform en het NAi per 1 januari 2013. Onder de titel ‘The Legacy’ werd deze middag geanalyseerd wat het NAi de afgelopen vijfentwintig jaar bijzonder heeft gemaakt. Niet om met weemoed terug te kijken op de voorbije jaren, maar om op basis van de fundamenten die er liggen optimistisch de komende vernieuwing tegemoet te treden. In vier gesprekken werden onder leiding van moderator JaapJan Berg samen met NAi medewerkers, verschillende gastsprekers en publiek de vier belangrijkste pijlers van het NAi geanalyseerd.

Tekst: Martine Zoeteman


_{12.11.11 NAI THE LEGACY: Introduction Ole Bouman from NAi on Vimeo.}

Archief en collectie
Het NAi huisvest niet alleen het grootste moderne architectuurarchief in Europa. Het stelt dit archief ook op verschillende manieren open voor publiek. Onder andere Francis Rambert, directeur van l'Institut Français d'Architecture, prees de toegankelijkheid. Hij benadrukte dat archieven vaak ‘begraven’ zijn en dat als archiefstukken getoond worden voor publiek, het veelal reproducties zijn.

In de Schatkamer van het NAi zijn wel de originelen te zien. Maar volgens Ellen Smit, curator van de Collectie afdeling van het NAi, is het met name bijzonder dat de archiefstukken als objecten worden getoond. Hierdoor komt de nadruk te liggen op hun culturele en artistieke waarde en niet op het archiefstuk als illustratie van de ontstaansgeschiedenis van een gebouw of het oeuvre van een architect. In een kort filmfragment werd getoond hoe ook de door het NAi ontwikkelde applicatie UAR het archief op vernieuwende wijze ontsluit.

Hetty Berens, curator van de Collectie afdeling van het NAi, legde uit dat naast het ontsluiten van het archief het NAi ook een vernieuwingsslag heeft gemaakt in het acquisitiebeleid. Alle archiefstukken worden thematisch geordend en daardoor in een bredere context geplaatst dan enkel binnen het oeuvre van een architect. Daarnaast benadrukte ze dat niet alleen het werk van architecten wordt gearchiveerd. Ook de bijdrage aan het ontwerpproces van andere partijen, zoals projectontwikkelaars, krijgt in dit nieuwe beleid extra aandacht.


_{12.11.11 NAI THE LEGACY: Panel discussion NAI Collection from NAi on Vimeo.}

Architectuur en publiek debat
Onder leiding van de directeur Ole Bouman stond het maatschappelijk belang van architectuur de afgelopen jaren centraal in het NAi. “Daarmee kan het vak zijn relevantie voor de lange termijn bewijzen,” aldus Bouman. In verschillende publieke programma’s als tentoonstellingen, lezingen en debatten werd deze agenda uitvoerig bediscussieerd. De rode draad die uit deze programma’s gedestilleerd kan worden is de noodzaak voor het architectuurvak om discipline-overschrijdend te werken en te zoeken naar nieuwe samenwerkingsverbanden.

Zo toonde Rietveld Landscape, op uitnodiging van het NAi, met de installatie Vacant NL tijdens de Biënnale van Venetië in 2010 de potentie van leegstand in Nederland voor topsectoren. In zijn terugblik op Vacant NL pleitte Ronald Rietveld nogmaals voor het identificeren van gedeelde waarden en belangen in verschillende vakgebieden. Het koppelen van het ruimte aanbod (leegstaande vierkante meters) aan een specifieke ruimtevraag (ruimte voor innovatieve kennisontwikkeling) is hiervan een goed voorbeeld.

Een ander initiatief van het NAi waarbij nieuwe samenwerkingsverbanden centraal staan is de Studio for Unsolicited Architecture. In een kort filmfragment werd toegelicht hoe via een officiële selectieprocedure een aantal multidisciplinaire teams de mogelijkheid wordt geboden om vernieuwende plannen te testen en uit te werken tot een reëel marktvoorstel. Bouman legt uit dat het NAi zo het potentieel van ontwerptalent in Nederland toont en tegelijkertijd het belang van de betrokkenheid van het ontwerpvak bij maatschappelijke vraagstukken. Dietmar Steiner, directeur van Architekturzentrum Wien, wierp wel de vraag op of een architectuurinstituut zich zo dicht tegen de markt aan moet bewegen.


_{12.11.11 NAI THE LEGACY: Panel discussion NAI Platform from NAi on Vimeo.}

Van instituut naar museum
De afgelopen jaren is ook gezocht naar verschillende manieren om het publiek meer te betrekken in het denken over de gebouwde omgeving. De eerder besproken Schatkamer en UAR brengen architectuur dichter bij het publiek. Maar de vaste tentoonstelling Stad van Nederland maakt architectuur op vernieuwende wijze tot een ware beleving. Binnen de muren van het museum is een activerende omgeving geschapen die de bezoeker de stad in al haar facetten laat ervaren.

Naast het ervaren van architectuur kan de bezoeker ook zelf aan de slag met architectuur op het educatieve DoeDek. Mariska Hamelink, medewerker bij de Educatie afdeling van het NAi, lichtte de verschillende mogelijkheden van het DoeDek toe. Bezoekers, jong en oud, kunnen op verschillende schaalniveaus zelf bouwen, zelf ontwerpen en zelf vormgeven aan hun eigen leefwereld. Juulia Kauste, Museum of Finnish Architecture, bevestigde het belang van het actief betrekken van publiek bij het denken over onze huidige en toekomstige steden. “Architecture is so much more than just a visual art."


_{12.11.11 NAI THE LEGACY: Panel discussion NAI Museum from NAi on Vimeo.}

Van bastion naar publiek domein
Sinds 1993 is het NAi gevestigd aan het Museumpark in Rotterdam. Ole Bouman omschreef hoe het gebouw destijds door Jo Coenen ontworpen is als een ‘bastion voor de architectuur’. Door de steeds verdergaande openstelling van het NAi werd dit concept echter steeds minder passend. Coenen kreeg daarom de opdracht om zijn eigen gebouw opnieuw te ontwerpen. Nu, na de verbouwing die in 2010 en 2011 plaatsvond, is de smalle loopbrug vervangen door een breed houten plateau dat onder meer toegang biedt tot een café met een uitnodigend terras aan het water en een in architectuur gespecialiseerde boekwinkel. Het programma en het gebouw vertellen nu een en hetzelfde verhaal.

_{12.11.11 NAI THE LEGACY: Panel discussion NAI Premises from NAi on Vimeo.}

Een instituut in ontwikkeling
Het NAi komt voort uit een golf van nieuwe architectuurinstituten in de jaren ’80 in Europa. Het kent een historie van directeuren die ieder een eigen inhoudelijke koers voeren. De grootste koerswijziging lijkt nu de aanstaande fusie tot Het Nieuwe Instituut. Deze fusie betreft immers niet alleen het samengaan van drie organisaties, maar ook de samenvoeging van drie verschillende disciplines: design, e-cultuur en architectuur. Het is spannend wat deze inhoudelijke verschuiving naar de zogeheten ‘creatieve industrie’ teweeg gaat brengen. Maar het NAi heeft in zijn vijfentwintigjarig bestaan bewezen zichzelf, voortbouwend op de bestaande fundamenten, steeds weer opnieuw te kunnen uitvinden. Dat zal het naar alle waarschijnlijkheid blijven doen, ook onder de vlag van Het Nieuwe Instituut.

Sprekers tijdens deze middag
Namens het NAi: Hetty Berens, Ole Bouman, Peter Haasbroek, Mariska Hamelink, Marten Kuijpers, Ellen Smit.
Gastsprekers: Geert Coenen, Juulia Kauste, Francis Rambert, Ronald Rietveld, Dietmar Steiner.
Moderator: JaapJan Berg.

> Bekijk de foto's van NAi The Legacy op de Flickr-pagina van het NAi.

_{12.11.11 NAI THE LEGACY: Closing remarks from NAi on Vimeo.}

Leegstand: Tijd voor Waardecreatie

Lezing/debat/symposium 10 mei 2011 16:30 | Nederland kampt met een enorme hoeveelheid aan braakliggende kavels en leegstaande gebouwen. Hoe gaan we hier mee om? Wat kunnen we leren van buitenlandse oplossingen? De vermaarde Amerikaanse hoogleraar stedebouwkunde Robert Beauregard gaf op 10 mei een lezing over het beleid dat in de Verenigde Staten is ontwikkeld om binnensteden te revitaliseren en leegstand tegen te gaan. Elco Brinkman, Henk Ovink, Bjarne Mastenbroek, Isaäc Kalisvaart gingen met hem in gesprek over oplossingen voor de leegstandsproblematiek in Nederland.
> Lees meer...

Interview Pablo Allard

Voorafgaand aan de Urbanist Talk op 7 juni 2012 in het NAi lichtte Pablo Allard in een kort interview zijn ontwerphouding, inspiraties en motivaties toe.
> Lees meer...

Architect's talk: Baugruppen en Groepswoningbouw

Lezing/debat/symposium 03 februari 2011 20:00 | In de tweede Architects Talk van dit jaar stonden Duitse en Vlaamse voorbeelden centraal van projecten van kleine collectieven, die vaak zonder tussenkomst van een ontwikkelaar hun eigen woongebouw realiseren.
> Lees meer...

Studiemiddag: Onderzoek & Ontwerp

Lezing/debat/symposium 31 maart 2012 13:00 | Wat kan het praktijkgericht onderzoek aan de Academies van Bouwkunst betekenen voor de beroepspraktijk en het opleiden van architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten? Deze vraag stond centraal tijdens de door de Academies georganiseerde studiemiddag ‘Onderzoek & Ontwerp’.
> Lees meer...

Debat Van leegstand naar gebruikstand in Schieblock

Het debat Van leegstand naar gebruikstand van donderdag 24 maart vindt, in tegenstelling tot het debat van vorige week, het Werkhotel, Schieblock, Schiekade 189, Rotterdam.
> Lees meer...