Begraafmolens, door Hans van Houwelingen 2011

Lezing/debat/symposium | 08/12/11 20:00 - 22:00

Categorie:

Er worden steeds meer en vooral grootschaliger windmolenparken in het Nederlandse landschap toegepast. Wanneer is er sprake van een goede inpassing? Is dat überhaupt mogelijk bij dit soort reuzenmolens? Is er ruimte voor omwonenden om te participeren in grootschalige windprojecten? En kunnen ontwerpers een rol spelen bij de betekenisverlening van deze nieuwe energielandschappen? Landschapsarchitect & Rijksadviseur voor het Landschap Yttje Feddes, architect Pros ten Hove (Arcadis) en beeldend kunstenaar Hans van Houwelingen gaven een presentatie waarin zij een antwoord probeerden te geven op deze vragen. Onder leiding van moderator Bart Cosijn namen zij vervolgens deel aan een debat met Gerrie Fenten (ministerie van Infrastructuur & Milieu), Jaap Warners (Nederlandse Wind Energie Associatie) en Dick van Elk (windcoöperatie De Windvogel).

Door Julia van Grieken

Een tussentijdse opgave
"Over veertig jaar hebben we waarschijnlijk alleen nog maar windparken op zee," begon Yttje Feddes haar verhaal. Wat als er 6000 megawatt aan wind op land moet worden geproduceerd voor de toekomst? Uit de losse pols gerekend stelde Feddes dat, als je nagaat dat een gemiddelde turbine ongeveer 5 megawatt aan wind produceert, er zo'n 1000 turbines moeten bijkomen. Maar niet alleen de hoeveelheid van de windmolens neemt toe, ook de omvang van de molens zijn de laatste jaren drie keer zo groot geworden. Waar de eerste windmolens circa 40 meter hoog waren, vergelijkbaar met een gemiddelde kerktoren, nemen de nieuwste molens een omvang aan van 120 meter. Heeft zo’n gigantische turbine ook een architectonische schoonheid? Yttje Feddes vindt van wel. Als voorbeeld noemt ze de windmolenreeks aan de A27 in oostelijk Flevoland die 'heel mooi de bocht begeleid'.

Rust en onrust
Pros ten Hove toonde, vanuit zijn ervaring als architect bij Arcadis en verantwoordelijk voor de vormgeving van het windmolenpark Wieringermeer, verschillende ontwerpperspectieven voor de plaatsing van windmolens. Aan de hand van 3D simulaties demonstreerde hij hoe deze windparken op oogniveau zullen worden aanschouwd. Met de simulaties deed hij enkele interessante ontdekkingen. Een dubbele rij windmolens leidt volgens Ten Hove algauw tot een "inherente onrust". Daarnaast zorgen gevrijwaarde ruimtes, ofwel 'leegtes' in de horizon, voor een rustiger beeld. Maar er zijn meerdere aspecten waarmee je volgens Ten Hove een onrustig horizonbeeld kunt voorkomen. Zo wordt een perspectief van 360 graden vanuit de verte gelezen als een rechte lijn. "Daar kun je voor je ontwerp gebruik van maken," stelde Ten Hove. De kunst is in dit geval dus om van meerdere lijnen, die niet in elkaars verlengde liggen, één continue lijn te maken. Vanuit het publiek kwam de vraag of het probleem van de verstoorde rust hiermee is opgelost. Juist doordat de windmolens draaien ontstaat namelijk bij veel bewoners het NIMBY protest. De simulaties laten slechts statische molens zien, aldus de toehoorder.

Een culturele opgave
Beeldend kunstenaar Hans van Houwelingen liet zien dat de windopgave ook vanuit een cultureel perspectief kan worden benaderd. Sterker nog, hij was van mening dat dit wellicht de enige manier is om uit de impasse te raken. Van Houwelingen verwonderde zich over het feit dat de huidige discussie vooral gaat over hoe windmolens in het landschap geplaatst kunnen worden zodat ze aan het zicht worden onttrokken. Volgens Van Houwelingen is het beter om te kijken naar plekken waar men het gevoel krijgt dat de molens wat gaan betekenen. We moeten het landschap dan ook niet los zien van de stad, maar eerder als de "tuin van de stedelijkheid," aldus Van Houwelingen. Aan de hand van ontwerpen toonde hij hoe de algemene perceptie van windmolens op een positieve manier veranderd kan worden. Door windmolens niet alleen te zien als opwekkers van energie maar ook als kunstwerken, krijgen de molens een culturele waarde. Op die manier wordt er een positieve connotatie aan windenergie gegeven en als gevolg ontstaat er meer draagvlak bij het publiek.



Debat
Tijdens het debat pleitte Dick van Elk, directeur van windcoöperatie De Windvogel, voor de noodzaak en urgentie om windmolens te plaatsen en niet voor de mooie inpassing ervan in het landschap. "Ten slotte is de inpassing van duurzame energie slechts een deelaspect van de architectuur, als je bedenkt dat de hele opbouw van onze wereld ontstaan is uit energie," aldus Van Elk.
Gerrie Fenten, programmamanager windenergie op land voor het Ministerie van Infrastructuur & Milieu, gaf aan dat doordat Nederland zo dichtbevolkt is het nu eenmaal erg lastig is om plekken te vinden waar windmolens ingepast kunnen worden. Jaap Warners, directeur van de Nederlandse Wind Energie Associatie, was het hier niet mee eens. Hij gaf aan dat er onvoldoende gevoel is voor noodzaak om de beoogde hoeveelheid windenergie op land te bereiken. Volgens Warners moeten we laten zien dat windenergie ook maatschappelijk relevant is. Volgens hem is deze balans nog niet aanwezig in Nederland. Hans van Houwelingen benadrukte nogmaals de kracht van de cultuur. Beeldvorming en acceptatie speelt hierbij een belangrijke rol. "Het is een zegen als er ruimte in denken ontstaat. Dat genereert vanzelf ruimte in fysieke zin."

Debat: Wind op land

Lezing/debat/symposium 08 december 2011 20:00 | In 2020 moet Nederland in staat zijn minstens 6000 megawatt aan windenergie op land te genereren - dat staat in onze huidige energiedoelstellingen. Maar burgers maken zich zorgen: zullen grote windmolenparken het landschap niet enorm aantasten? Een goede ruimtelijke inpassing lijkt cruciaal om voldoende draagvlak te krijgen onder de bevolking. Hoe kan zo'n inpassing worden gerealiseerd? Het ontwerpen aan windenergie stond centraal in dit debat met o.a. Yttje Feddes, Hans van Houwelingen en Pros ten Hove.
> Lees meer...

Architects Talk: Jo Noero & Gianfranco Bombaci

Lezing/debat/symposium 08 september 2011 20:00 | In de eerste Architects Talk van het nieuwe seizoen gaven de Zuid Afrikaanse architect Jo Noero van Noero Wolff Architects en de Italiaanse architect Gianfranco Bombaci van 2A+P/A een lezing over hun ontwerppraktijk. Centraal in deze talk stonden hun ontwerpen voor twee schoolgebouwen. Jo Noero gaf een toelichting op zijn ontwerp voor de Inkwenkwezi middelbare school in een straatarme buurt van Kaapstad. Gianfranco Bombaci deed dat voor het ontwerp voor de Maria Grazia Cutuli basisschool in de Westelijke provincie Herat in Afghanistan (project ism IAN+ ma0). Beide projecten worden momenteel getoond in de tentoonstelling Testify!. Na afloop van beide presentaties ging Lilet Breddels, directeur van Stichting Archis, met beide heren in gesprek.
> Lees meer...

Urbanists Talk: Jeffrey Inaba

Lezing/debat/symposium 03 mei 2012 20:00 | In deze 'Urbanists Talk' sprak de vooraanstaande architect en onderzoeker Jeffrey Inaba over de samenkomst tussen technologiebedrijven en internationale instituties voor stedelijk beleid– en hoe zij aan de stad van morgen werken.
> Lees meer...

Ruimtelijke ethiek: Lezing door Jeremy Till

Lezing/debat/symposium 17 maart 2011 20:00 | "Architectuur heeft een ineffectieve en doorgaans misplaatste betrokkenheid met ethiek” aldus Jeremy Till. Op donderdag 17 maart lichtte Till zijn stelling toe in een lezing, georganiseerd door het Berlage Instituut en het NAi.

> Lees meer...

Debat: Building Together

Lezing/debat/symposium 27 oktober 2011 20:00 | De zorg voor kwalitatief goede woningen voor de arme klassen is een van de prangende ruimtelijke opgaven in China. In het NAi Matchmaking programma werd dit vraagstuk onderzocht en geagendeerd door vijf Nederlandse en vijf Chinese architecten én een Chinese project ontwikkelaar. Wat houdt het project precies in? Wat zijn de resultaten tot nu toe? Deze en andere vragen passeerden de revue tijdens de debatavond Building Together. Sprekers waren onder andere Petar Zaklanovic & Diana Cruz (KCAP), Floor Arons & Arnoud Gelauff (Arons & Gelauff Architects) en Michel Schreinemachers (NEXT).
> Lees meer...