Detail voormalig hoofdkantoor NHM van K.P.C. De Bazel, nu Stadsarchief Amsterdam. Foto: Doriann Kransberg. © Stadsarchief Amsterdam.

Het NAi beheert ongeveer 500 archieven van architecten, architectenbureaus, organisaties en verenigingen. Maar er zijn ook andere instellingen die archieven beheren op het gebied van architectuur, stedenbouw en ruimtelijke planning. Een selectie daarvan wijst u de weg naar een aantal belangrijke collecties buiten het NAi.

Particuliere archieven
Het NAi beheert architectuurarchieven in opdracht van het Rijk. De archieven zijn eigendom van het Rijk, maar het NAi zorgt voor het beheer, de ontsluiting en de beschikbaarstelling ervan. Het zijn particuliere archieven, veelal verworven uit de nalatenschappen van architecten. Particuliere archieven zijn archieven die gevormd zijn door bijvoorbeeld verenigingen, stichtingen, bedrijven, genootschappen, onderwijsinstellingen, families en individuele personen. Hoewel het NAi dus een taak uitvoert in opdracht van het Rijk, is het NAi geen overheidsarchief.

Overheidsarchieven
Overheidsarchieven zijn archieven van overheden die krachtens de Archiefwet verplicht worden bewaard. Gegevens van maatschappelijk, cultuurhistorisch of politiek belang gaan na uiterlijk twintig jaar naar openbare archiefbewaarplaatsen. Archieven van de centrale overheid gaan bijvoorbeeld naar het Nationaal Archief in Den Haag. Archieven van overige rijks- en provinciale overheden gaan naar één van de Regionaal Historische Centra in de provincies. Ook gemeenten en waterschappen hebben eigen archiefbewaarplaatsen. Sommige (grotere) gemeenten hebben daarvoor een eigen dienst (gemeentearchieven) of ze hebben een gezamenlijke dienst ingericht (streek- of regionaal archief). Naast overheidsarchieven bewaren archiefdiensten vaak óók particuliere archieven.

Veel bewaarplaatsen
Dat betekent dat archieven die relevant zijn voor onderzoek naar de gebouwde omgeving op veel verschillende plaatsen worden bewaard. Zo zijn bijvoorbeeld de archieven van ministeries als Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) bij het Nationaal Archief ondergebracht, net als de archieven van de Rijksgebouwendienst. Archieven van gemeentelijke diensten als Woningtoezicht, Stadsontwikkeling of Openbare Werken zijn te vinden bij Gemeentearchieven. Particuliere archieven van architecten kunnen zich op de meest uiteenlopende plaatsen bevinden.

Raadplegen
De lijst met archiefhoudende instellingen en architectenarchieven die u hier kunt raadplegen is het resultaat van binnen het NAi opgebouwde kennis van architectuurarchieven, bijvoorbeeld tijdens acquisitie- of inventarisatiewerkzaamheden of naar aanleiding van informatievragen in de studiezaal. Er ligt dus geen systematisch onderzoek aan ten grondslag en de lijst biedt dan ook zeker geen compleet overzicht.

• Andere archiefhoudende instellingen
  
  
• Architectenarchieven bij andere instellingen

Andere collecties - archiefhoudende instellingen

Overzicht van een aantal archiefhoudende instellingen met collecties die relevant zijn voor onderzoek op het gebied van architectuur, stedenbouw en ruimtelijke planning.
> Lees meer...

Andere collecties - architectenarchieven

Overzicht van een aantal architectenarchieven bij andere archiefhoudende instellingen.
> Lees meer...

Bekijk meer aanwinsten uit de bibliotheek

De bibliotheekcollectie groeit met enkele tientallen meters per jaar: door aankopen uit boekhandels en antiquariaten, schenkingen en collecties die deeluitmaken van nalatenschappen van architecten.
> Lees meer...

Wat is het NAi?

Het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) is méér dan een museum. Het is een archief, museum, bibliotheek en cultureel podium ineen.
> Lees meer...

Geschiedenis van de collectie

Al vanaf het einde van negentiende eeuw werden architectuurtekeningen van vooraanstaande architecten verzameld, maar pas zo’n honderd jaar later werden die verzamelingen ondergebracht in een architectuurmuseum: het NAi.
> Lees meer...