> De gerestaureerde presentatiemaquette van Holzbauers ontwerp voor het stadhuis van Amsterdam, 1972.
Het NAi bezit een enorme houten presentatiemaquette van het ontwerp van architect Wilhelm Holzbauer voor een stadhuis in Amsterdam. De omvangrijke restauratie van deze maquette heeft zes maanden geduurd. Even was de maquette in volle glorie te bewonderen maar nu is hij weer (in delen) in het depot opgeborgen. Alleen op de website is de maquette nu nog in zijn geheel te bekijken.
De maquette is in 1972 vervaardigd door het gemeentebestuur van Amsterdam om het ontwerp voor een nieuw stadhuis aan het publiek te tonen. Onmiddellijk brak er een storm van kritiek los bij de culturele elite van Amsterdam (onder andere Cees Nooteboom, Rudi van Dantzig, Kitty Courbois en Ramses Shaffy) en de gewone man van de straat (loodgieter Fred Korf). Zij ondertekenden een protestaffiche waarin zij hun kritiek op het ontwerp verwoordden: 'Ban de regentenbunker van het Waterlooplein'.
> Detail van het affiche waarmee de Amsterdammers protesteerden tegen het nieuwe
stadhuisontwerp.
Achthonderd ontwerpen
De slepende geschiedenis van de bouw van een nieuw stadhuis was toen al meer dan een eeuw aan de gang, met steeds weer afgekeurde ontwerpen. In 1967 schreef het stadsbestuur uiteindelijk een internationale prijsvraag uit. In totaal leverden achthonderd architecten hun ontwerpen in. De panelen van deze ontwerpen kwamen bij het NAi terecht, en ook de presentatiemaquette van de winnaar: Wilhelm Holzbauer.
Een openbaar gebouw
Holzbauer had in zijn geboorteland Oostenrijk al enige bekendheid verworven met ontwerpen voor metrostations in Wenen. Het ontwerp dat hij maakte voor het Amsterdamse stadhuis bestaat uit een rechthoekig volume met een groot openbaar dakterras met café's en restaurants, een kinderspeelplaats, straatbankjes, bomen en fonteinen. De raadzaal met publieke tribunes verheft zich hier bovenuit. Vanaf vier zijden van de straat is de L-vormige centrale hal te bereiken. Het bevolkingsregister, de burgerlijke stand, trouwzalen en publieke voorzieningen zijn hier ondergebracht. Ook konden er concerten en tentoonstellingen worden gehouden.
Muizen in maquette
De restauratoren van deze maquette ontdekten tijdens hun werkzaamheden de resten van een muizenfamilie die in de trouwzaal had gewoond, ruim voordat de maquette naar het NAi was overgebracht. Bij deze restauratie zijn het protestaffiche, oude zwart-wit foto's en tekeningen gebruikt voor de juiste plaatsing van de onderdelen. De maquette (vier bij vier meter) stond namelijk in vijftien verschillende delen in het depot van het NAi. Deze waren door het lichte materiaalgebruik (balsenhout, meranti en kunststof) goed te hanteren.
Marktkramen en vlaggenmasten
De restauratoren tekenden een plattegrond van de maquette, waarbij alle delen een letter kregen. Deze delen zijn stuk voor stuk schoongemaakt, en kapotte onderdelen zijn hersteld en vastgezet. De constructie is aan de onderkant verstevigd met houten latten. Gaten in de bodemplaat gaven de plaats aan van bomen die er oorspronkelijk in hadden gestaan. Ook waren er losse marktkramen en vlaggenmasten bewaard. Deze elementen zijn schoongemaakt en los op de maquette geplaatst. Ook de kleine figuren die over de hele oppervlakte van de maquette verspreid waren, zijn nauwkeurig teruggezet: mannen en vrouwen op fietsen en brommers, vrouwen met kinderwagens, een kind op een glijbaan. Zij moesten het openbare karakter van het gebouw benadrukken.
> W. Holzbauer bij de maquette van zijn winnende ontwerp.
Bekijk foto's van de maquette van Holzbauer
Voordat maquettes tentoongesteld kunnen worden, moet er vaak nog veel gebeuren. Het model voor de kubuswoningen aan de Rotterdamse Blaak, ontworpen in 1978 door Piet Blom, moest eerst gerestaureerd worden.
> Lees meer...
In de collectie van het Nederlands Architectuurinstituut bevindt zich een prachtig gipsen architectuurmodel van het ontwerp voor het Hoofdkantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (1916-1926), het latere hoofdkantoor van de ABN-AMRO Bank in de Vijzelstraat te Amsterdam.
> Lees meer...
De Collectie van het NAi is onlangs uitgebreid met de maquette en acht tekeningen van het eerste, nooit uitgevoerde ontwerp voor het Gemeentemuseum Den Haag uit de jaren 1919-1920 van H.P. Berlage.
> Lees meer...
Maquette van het Industriegebouw Rotterdam, ontworpen door H.A. Maaskant, W. van Tijen en E. Groosman. Een krachtig symbool van de naoorlogse Rotterdamse wederopbouw.
> Lees meer...
Facebook
