K.P.C. de Bazel, maquette van het Hoofdkantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (1916-1926), voorgevel. MAQV 25

_{> K.P.C. de Bazel, maquette van het hoofdkantoor van de Nederlandse Handel-Maatschappij. Boven: voorgevel. Onder: bovenaanzicht.}

In de collectie van het Nederlands Architectuurinstituut bevindt zich een prachtig gipsen architectuurmodel van het ontwerp voor het Hoofdkantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (1916-1926), het latere hoofdkantoor van de ABN-AMRO Bank in de Vijzelstraat te Amsterdam. Het gebouw wordt op dit moment verbouwd om huisvesting te bieden aan het Gemeentearchief Amsterdam, dat over enkele jaren hier naar toe verhuist.

De opdracht
De Nederlandsche Handel-Maatschappij (NHM) was opgericht in 1825 door koning Willem I om de handel te bevorderen tussen Nederland en de overzeese gebieden, zoals voormalig Nederlands-Indië. Vanwege het economische succes vroeg de directie in 1916 architect K.P.C. de Bazel een ontwerp te leveren voor een nieuw en omvangrijk hoofdkantoor aan de Vijzelstraat. Deze oude uitvalsweg transformeerde in die jaren tot een brede moderne verkeersboulevard tussen het zakencentrum van de stad en de toekomstige uitbreidingswijken ten zuiden van Amsterdam. Om deze straat van een grootstedelijke architectuur te voorzien, had het gemeentebestuur De Bazel, eveneens in 1916, benoemd tot esthetisch adviseur.

Imposant en sober
In 1926, het jaar waarin het kantoor in gebruik werd genomen, was de schaalsprong ten opzichte van de reeds aanwezige kleinere en gevarieerde woon- en winkelpanden spectaculair. Het gebouw bestond uit drie bouwlagen: een sokkel, een bel-etage voor de directie, drie kantoorverdiepingen en een toplaag met drie verdiepingen voor dienstruimten. De gevels waren uitgevoerd in rode baksteen en gele natuursteen. Binnenin was een ruime hoofdhal in het midden en twee flankerende lichthoven met kantoren eromheen. Met zijn imposante en sobere vormentaal is het gebouw ook nu nog een karakteristieke verschijning in het Amsterdamse stadsbeeld.


_{> K.P.C. de Bazel, maquette van het gebouw van de NHM. Links: zicht op de houten constructie. Rechts: zijaanzicht.}

De maquette
De presentatiemaquette van het exterieur (schaal 1 op 100) is gemaakt om het definitieve ontwerp (1920) aan de opdrachtgever te tonen. Het model laat alleen de architectuur zien, het fraaie beeldhouwwerk wordt niet getoond. Het is aannemelijk dat deze maquette de opdrachtgever moest overtuigen van de maatvoering van het ontwerp, het kleurgebruik en de ritmering van de gevels. De maquette (225 cm. breed, 75 cm. diep en 69 cm. hoog) bestaat uit drie delen en is vervaardigd van gips dat is aangebracht op een houten constructie. Delen van de gevel zijn in mallen gegoten en vervolgens aan het staketsel gehangen. Het model is waarschijnlijk vervaardigd door werkplaats De Ploeg. Dit bedrijf was ook betrokken bij de inrichting van het interieur van het kantoorgebouw.

De restauratie
In november 2002 is deze maquette gerestaureerd. Uitgangspunt hierbij was dat de restauratie de conditie en de constructie zou versterken. Er is niet gekozen de maquette schoon te maken en hem als nieuw te laten lijken. Ondanks de restauratie is de maquette zo kwetsbaar dat deze alleen onder optimale museale condities kan worden vervoerd en tentoongesteld. Dankzij de digitale fotografie kunnen we de grootsheid van dit gipsen model hier wel laten zien.

K.P.C. de Bazel, maquette van het Hoofdkantoor, details.

Maquette van de Rotterdamse kubuswoningen

Voordat maquettes tentoongesteld kunnen worden, moet er vaak nog veel gebeuren. Het model voor de kubuswoningen aan de Rotterdamse Blaak, ontworpen in 1978 door Piet Blom, moest eerst gerestaureerd worden.
> Lees meer...

Holzbauers maquette gerestaureerd

Het NAi bezit een enorme houten presentatiemaquette van het ontwerp van architect Wilhelm Holzbauer voor een stadhuis in Amsterdam. De omvangrijke restauratie van deze maquette heeft zes maanden geduurd.
> Lees meer...

Maquette H.P. Berlage gerestaureerd

De Collectie van het NAi is onlangs uitgebreid met de maquette en acht tekeningen van het eerste, nooit uitgevoerde ontwerp voor het Gemeentemuseum Den Haag uit de jaren 1919-1920 van H.P. Berlage.
> Lees meer...

'Nieuwe gebouwen, het oude vertrouwen'

In 1915 schreef de Nederlandsche Bank een besloten prijsvraag uit voor een nieuw hoofdkantoor in Amsterdam. Voor deze prestigieuze opdracht werden vijf vooraanstaande architecten uitgenodigd.
> Lees meer...

Maquette van een woonblok in Amsterdam Zuid

Recent is de maquetteverzameling van het NAi verrijkt met een maquette uit 1919-1923 van een nog bestaand woonblok in het beroemde uitbreidingsplan Amsterdam Zuid van H.P. Berlage.
> Lees meer...