Heeft u opmerkingen of vragen over de site? Leg ze voor aan de NAi webredactie.
> H.P. Berlage. Reisschetsen Italië. Villa di Papa Giulio, Rome, 1881. Collectie NAi / BERL 290
Juli 2010 | De Italiaanse reisschetsen van Berlage vormen samen met zijn reisherinneringen de neerslag van de Prix de Rome reis die hij maakte in 1880-1881. Van het originele manuscript van zijn reisverslag werd eerder al een transcriptie gemaakt. Nu is het de bron van een uitgave in boekvorm: H.P. Berlage, Italiaanse reisherinneringen, bezorgd en ingeleid door architectuurhistoricus Herman van Bergeijk.
In 1880-1881 reisde Berlage naar Italië en bezocht onder andere Genua, Napels, Sicilië, Rome, Orveito, Perugia, Siena, Florence en Venetië. Zijn reisherinneringen zijn geen particuliere aantekeningen die hij alleen voor zichzelf maakte. Het verslag houdt het midden tussen een dagboek, een architectonische verhandeling, een boek over Italië en gedachten over Nederland. Van Bergeijk vermoedt dat Berlage het schreef met oog op latere publicatie.
Levendig en gekleurd
Berlage hield al bij het schrijven rekening met een breed lezerspubliek. Zijn verslag is geen droge excercitie, maar een levendig en gekleurd relaas. Hij is niet louter toeschouwer in een hem vreemde wereld, hij neemt deel aan het openbare leven, het leven op straat, en past zich aan aan lokale gebruiken. Berlage had in die tijd echter nog geen contacten met de uitgeverswereld, en publicatie heeft vóór deze uitgave nooit plaatsgevonden.
Dagelijkse regelmaat
De reisschetsen zijn geen illustraties bij het reisverslag: woord en beeld zijn nauwelijks aan elkaar gerelateerd. Elke dag trok Berlage erop uit om schetsen te maken en monumenten te analyseren. Doordat de meeste tekeningen nauwkeurig gedateerd zijn, geven ze een goede indicatie van route en verblijfsduur. Het verslag kent waarschijnlijk niet die dagelijkse regelmaat. Schrijven vergt een ander soort concentratie en Berlage gebruikte vermoedelijk enkele avonden en de lange reistijden om zijn verhaal op papier te zetten. 
> H.P. Berlage. Reisschetsen Italië. Bij Pisa, 1880. Collectie NAi / BERL 289
> H.P. Berlage. Reisschetsen Italië. Kinderen bij de Concordia tempel, Agrigento, 1881. Collectie NAi / BERL 289
Vormen-repertoire
Reisschetsen, reisverslagen, aantekeningen,
opmetingen en studies komen in veel architectenarchieven voor.
Architecten reizen graag om hun repertoire aan vormen te verrijken.
Opvallend is dat Berlage zich niet alleen bezighield met wat hij
vastlegt, maar ook met de vraag hoe hij dat doet. Hij maakte
eenvoudige, wat onbeholpen schetsjes, precies nagetekende, schoolse
reproducties, en fraai gekleurde aquarellen. Hij zocht nog naar een
eigen stijl en worstelde met verschillende representatietechnieken.
Pittoresk
Door te tekenen trachtte hij de onbekende wereld te begrijpen. Met lijnen, vlakken en vlekken bouwde hij een beeld van zijn indrukken, en dat deed hij in eerste instantie voor zichzelf. Hoewel het aantal bouwkundige tekeningen en opmetingen domineert, tekende Berlage ook veel taferelen die strikt genomen niet tot zijn vakgebied behoren. Hier verraadt zich al de schilder in hem, en zijn belangstelling voor het pittoreske. In latere jaren zou zijn tekenkunst zich in die richting verder ontwikkelen.
Deze tekst is gebaseerd op de inleiding van het besproken boek. 
> H.P. Berlage. Reisschetsen Italië. Deur van het Dogenpaleis, Venetië, 1881. Collectie NAi / BERL 289
> H.P. Berlage. Reisschetsen Italië. Villa di Papa Giulio, Rome, 1881. Collectie NAi / BERL 290
H.P. Berlage : Italiaanse reisherinneringen. – Bezorgd en ingeleid door Herman van Bergeijk. – Rotterdam : Uitgeverij 010, 2010.
Het boek is te raadplegen in de studiezaal van het NAi
De reisschetsen van Berlage zijn te vinden in het Archief Berlage (BERL), onder inventarisnummer 289 en 290. Het originele manuscript heeft inventarisnummer 751.
Ik bladerde vandaag door de Italiaanse reisherinneringen van H.P.
Berlage. Niet het priegelige, met potlood geschreven manuscript dat in
het depot ligt, niet het te vaak gekopieerde en beduimelde transcript
op de studiezaal, maar het onlangs mooi in boekvorm uitgegeven en
becommentarieerde reisverslag.
> Lees meer...
Tentoonstelling
29
januari
2006
- 06
mei
2006
|
In 2006 presenteerde het NAi een overzichtstentoonstelling van het werk van Hendrik Wijdeveld (1885-1987), de grootste visionair uit de Nederlandse architectuurgeschiedenis.
> Lees meer...
Tentoonstelling
06
september
2008
- 12
oktober
2008
|
NEST is een eenpersoonsgalerie van
15 m2 waar iedere zes weken een (jonge) kunstenaar, architect of ontwerper
autonoom werk toont. Van 6 september tot 12 oktober 2008 toonde kunstenaar, reisfotograaf en
ontwerper Esther Kokmeijer (1977) foto’s en tekeningen van haar reis naar de
zwaartepunten van de continenten.
> Lees meer...
Onlangs is de Prix de Rome voor architectuur toegekend aan Olv Klijn.
Het is een prijs die eens in de vier jaar wordt uitgereikt aan een
architect, stedenbouwkundige of landschapsarchitect tot 35 jaar. Oorspronkelijk was de
Prix opgericht om veelbelovende kunstenaars een staat te stellen kennis
te maken met de klassieke oudheid, de bakermat van de Europese kunst.
Maar de academische traditie om een reisstipendium aan de prijs te
koppelen is ergens gaandeweg gesneuveld.
> Lees meer...
Boekpresentatie
12
mei
2010
16:30
|
Naar aanleiding van het binnenkort te verschijnen boek ‘Moderniteit in een behoudende omgeving. Jan Albarda en De Groep van Delft’ van auteurs Jan Molema en Suzy Leemans, verzorgt Jan Molema op woensdag 12 mei aanstaande een boekbespreking. Het boek, gemaakt door Jap Sam Books in samenwerking met Stichting Analyse van Gebouwen, wordt op 7 juni (de 100ste geboortedag van Jan Albarda) tijdens de opening van de tentoonstelling 'De Groep van Delft' gepresenteerd.
> Lees meer...
