Heeft u opmerkingen of vragen over de site? Leg ze voor aan de NAi webredactie.
3 januari 2012 | Vorige week is cultureel centrum het Speelhuis van Piet Blom in vlammen opgegaan. Het was een van de hoogtepunten uit zijn eigenzinnige oeuvre. Als klein eerbetoon aan dit bijzondere gebouw een aantal ontwerptekeningen van het Speelhuis: op de website, en als project in UAR, de augmented reality app van het NAi.
Blom krijgt de opdracht voor ‘een cultureel ontmoetingscentrum’ begin jaren zeventig, als invulling van een braakliggende terrein in de binnenstad van Helmond. Het ambtelijke begrip ‘ontmoetingscentrum’ verwijst volgens Blom naar ‘culturele supermarkten’: alles onder een groot ijzeren dak, waardoor een scheiding van het gewone (wonen) en het bijzondere (cultuur) ontstaat. Blom wil die scheiding juist opheffen en het openbare en het private elkaar laten versterken. Rondom het Speelhuis ontwerpt hij woningen volgens zijn ideeën over ‘Wonen als stedelijk dak’: een gelaagde stad, met op het maaiveld openbare ruimte met gevarieerde functies en op poten daarboven een ‘dak’ van dicht op elkaar gebouwde woningen. Hij wil daarmee een levendig stedelijk milieu creëren, als alternatief voor de monotonie van de naoorlogse stadsuitbreidingen.
“[..] het moet een bos zijn, een woningwoud, de Peel in de stad. Weer de moskee van Cordoba proberen. Stammen-zuilen-gewelven-takken en loof, zou je in de overgang van zuil en gewelf kunnen wonen? Hoe maak je daar een meetbaar, logisch volume, dat toch kan vlechten? Zeskanten zijn kubussen op hun punt. Proberen: op een zuil is het net een ui, de uien van Russische orthodoxde kerkjes. [..] Voor mij was het er! Dit wordt Helmonds ontmoetingscentrum: vogelvrij bewoond en geheimzinnig als een oude kathedraal.” (1)
Het oorspronkelijke stedenbouwkundige plan telt naast het Speelhuis 188 geschakelde kubuswoningen. Dat wordt teruggebracht tot 60 als een parkeergarage onder het complex komt te vervallen. Het worden er uiteindelijk nog minder, omdat de gemeente vreest dat er te weinig belangstelling zal zijn voor de woningen. Van een samensmelting met de omliggende stad is nu geen sprake meer. Het Speelhuis wordt teveel een afgescheiden bouwwerk op een te groot plein. Blom verwijt het gemeentebestuur zwakte, maar rekent het ook zichzelf aan. Hij had harder moeten zijn, ze moeten overtuigen dat het bomenwoud zich tot aan de Markt had moeten uitstrekken. “Op het dapperste moment is niet doorgezet” (2)
Het Speelhuis bestaat uit een grote centrale kubus (het theater, Blom noemde het de circustent), met daaromheen kleinere kubussen met vergaderruimten, een theatercafé, enkele kleine muziekzalen en ruimten voor diverse creatieve activiteiten. Inclusief de woningen, bestaat het complex uit 37 in elkaar geschoven kubussen. Van de buitenkant is het Speelhuis volkomen geïntegreerd in het complex, het is exact conform het woningenplan ontworpen. Maar naar binnen toe gaat het geleidelijk over naar een eigen vorm.
“En wat betekent dit gebouw van mezelf uitgezien: jij, gebouw, jij bent alles en de hele wereld staat er om stil. Het gebouw heeft niet meer gekost dan dat we de adem hebben ingehouden en zo staat het er, als een niet te meten middelpunt, dat een centrum zou kunnen worden.” (3)
Klik op de afbeeldingen voor vergroting en bijschrift.
Het archief van Piet Blom is te raadplegen via het Collectieinformatiesysteem. Kijk onder de knop Meer info voor een pdf-bestand van de inventaris op het archief.
Meer informatie over UAR, of download deze app
Noten
1. ‘t Speelhuis, p. 10
2. Piet Blom, p. 90
3. ‘t Speelhuis, p. 23
Literatuur
't Speelhuis Helmond / tekst Piet Blom, Har Sanders, Ernst van Rennes. - Helmond : Bureau Voorlichting Helmond, [s.a.].
Piet Blom / Jaap Hengeveld, Francis Strauven ; eindred. Abel Blom. - [S.l. ; s.n.], 2008.
UAR, de mobiele applicatie van het NAi, is maar liefst 750 objecten rijker! Alle Nederlandse gebouwen die voorzien zijn van een zgn. 'Architectuurplaquette' zijn aan de app toegevoegd. Het aantal in UAR opgenomen steden is hierdoor in 1 klap gestegen van 8 naar 38, verdeeld over heel Nederland.
> Lees meer...
Tentoonstelling
19
januari
2007
- 02
juni
2007
|
De tentoonstelling 'Moderniteit in de Tropen' (2007) toonde bijzondere
ontwerpen die tussen 1850 en 1950 in voormalig Nederlands-Indië tot
stand zijn gekomen.
> Lees meer...
Tentoonstelling
08
december
2004
- 24
april
2005
|
Een bibliotheek als cultuurwarenhuis of als mediastad is tegenwoordig vanzelfsprekend. Maar lange tijd was lezen voorbehouden aan een kleine elite. Vanaf 1850 ontstonden overal bescheiden openbare 'leeskabinetten', gesticht door vooraanstaande burgers. Pas in de twintigste eeuw werd de bibliotheek als openbaar gebouw een belangrijk stedelijk fenomeen. De NAi tentoonstelling 'Boekenstad. De bibliotheek en de stad
1850-1990' uit 2004 toonde de ontwikkeling van
de bibliotheek als gemeenschapsgebouw in tekeningen en maquettes.
> Lees meer...
